Unipolar ve bipolar depresyonda serum Sestrin-2, Nrf2, Keap1 seviyelerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İREM SÖBELİ ÇAKI
Danışman: Sinay ÖNEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, sağlıklı kontroller, unipolar depresyon ve bipolar bozukluğun depresif dönemindeki hastalarda serum Sestrin-2, nükleer faktör eritroid 2 ile ilişkili faktör 2 (Nrf2) ve Kelch benzeri ECH ile ilişkili protein 1 (Keap1) düzeylerinin karşılaştırılması ve bu biyobelirteçlerin unipolar ile bipolar depresyon ayrımındaki olası ayırt edici rolünün değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Araştırmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği'ne başvuran, Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Elkitabı, Gözden Geçirilmiş Beşinci Baskı (DSM-5-TR) tanı ölçütlerine göre bipolar bozukluk tanı kriterlerini karşılayan depresif epizotta 38 hasta, majör depresif bozukluk tanı kriterlerini karşılayan depresif epizotta 34 hasta ve sağlıklı gönüllü 35 kişi dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara araştırmacılar tarafından hazırlanan sosyodemografik veri formu, Young Mani Derecelendirme Ölçeği (YMDÖ), Montgomery -Asberg Depresyon Derecelendirme Ölçeği (MADRS), Klinik Global İzlenim Ölçeği (KGİ) uygulanmıştır. Serum Sestrin-2, Nrf2 ve Keap1 düzeyleri ELISA yöntemiyle ölçülmüştür. Bulgular: Serum Sestrin-2 (p=0,022; ε²=0,054), Nrf2 (p=0,001; ε²=0,122) ve Keap1 (p<0,001; ε²=0,330) düzeyleri gruplar arasında anlamlı farklılık gösterdi. Ayrıca, toplam hasta grubunda Sestrin-2 (p=0,006; r=0,267), Nrf2 (p<0,001; r=0,363) ve Keap1 (p<0,001; r=0,535) düzeyleri sağlıklı kontrollere göre anlamlı olarak daha düşük bulundu. Keap1 düzeylerinin sağlıklı kontrollerde unipolar depresyon (p<0,001; r=0,658) ve bipolar depresyon gruplarına göre (p=0,001; r=0,485) daha yüksek olduğu; bipolar depresyon grubunda ise unipolar depresyon grubuna göre daha yüksek gözlenmekle birlikte farkın sınırda anlamlı olduğu bulundu (p=0,050; r=0,335). Nrf2 düzeyleri unipolar depresyon (p=0,001; r=0,442) ve bipolar depresyon gruplarında (p=0,010; r=0,335) sağlıklı kontrollere göre daha düşük bulunurken, iki hasta grubu arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Sestrin-2 düzeyi yalnızca bipolar depresyon grubunda sağlıklı kontrollere göre daha düşük bulundu (p=0,037; r=0,274). ROC analizinde Keap1'in unipolar ve bipolar depresyon ayrımında sınırlı-orta düzeyde ayırt edici performans gösterdiği belirlendi (AUC=0,695; p=0,004). Yaş, beden kitle indeksi (BMI) ve sigara kullanımı için düzeltme yapılan lojistik regresyon analizlerinde Keap1'in bipolar depresyonu unipolar depresyondan bağımsız olarak yordamadığı görüldü. Sonuç: Çalışmamızda Sestrin-2, Nrf2 ve Keap1 düzeylerinde gruplar arasında farklılıklar saptanması, unipolar ve bipolar depresyonda hücresel stres yanıtı ve antioksidan savunma mekanizmalarının etkilenebileceğini düşündürmektedir. Keap1'in unipolar-bipolar depresyon ayrımında yardımcı bir biyolojik gösterge olabileceği düşünülmekle birlikte, tek başına tanısal biyobelirteç olarak değerlendirilebilmesi için mevcut bulgular yeterli değildir. Sestrin-2, Nrf2 ve Keap1'in unipolar ve bipolar depresyondaki olası rollerinin netleşmesi için daha geniş örneklemli ve boylamsal çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Bipolar depresyon, Keap1, Nrf2, Oksidatif stres, Sestrin-2, Unipolar depresyon