Travma ile başvuran geriatrik hastalarda skorlama sistemlerinin sonlanıma etkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESMA BUŞRA GÜZEŞ

Danışman: Mehmet OKUMUŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Dünya genelinde geriatrik nüfusta artış izlenmektedir. Geriatrik hastaların, uzamış yaşam süresi ve artan yaşam standartları ile daha mobil olmaları, travmaya daha açık hale gelmelerine sebep olmaktadır. Bu şekilde acil servislerde de geriatrik başvurular artış göstermektedir. Geriatrik hastalarda mortalite ve morbiditeyi ön görmek, hastane yatış/taburculuk durumlarına karar vermek acil servis şartları için önem arz etmektedir. Biz bu çalışmada, travma ile başvuran geriatrik popülasyonda skorlama sistemlerinin; prognoz ve hastane yatış/yatış süresini belirleme üzerinde anlamlı bir etkisinin olup olmadığını belirlemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız SBÜ Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği'nde etik kurul onayı alındığı 22/06/2023 tarihi itibariyle 6 ay süre ile yapılmış olup hedeflenen hasta sayısına ulaşıldığında tamamlanmıştır. Çalışmamız prospektif, gözlemsel bir çalışmadır. Çalışmamıza acil servise travma sebebiyle başvuran 65 yaş ve üstü geriatrik popülasyon dahil edilmiştir. Çalışmamızda hastaların belirlediğimiz skorlama sistemlerine (Emergency Severity Index, Trauma Injury Severity Score, Charlson Comorbidity, Clinical Frailty Index, Trauma Spesific Frailty Index) göre aldığı puanlar hesaplanmıştır. Hastalar exitus ve yaşayanlar olarak iki gruba ayrılmıştır. Yaşayan hastalar, yatışı yapılan ve taburcu edilen hastalar olarak gruplandırılmıştır. Bulgular: Çalışmamıza 499 hasta dahil edilmiştir. Hastaların %99.6'sının yaşadığı (n=497) tespit edilmiştir. Yaşayan hastaların %84.6'sının taburcu olduğu(n=422), %15.4'ünün yatışının yapıldığı tespit edilmiştir. Hastaların %45.1'inde son bir ayda tekrar hastane başvurusu olduğu saptanmıştır. Hastaların %38.1'ine konsültasyon istemi yapılmıştır. En sık konsültasyon istenen branş Ortopedi ve Travmatoloji (%72.1) olarak belirlenmiştir. Hastaların sonlanım durumlarını belirlemek üzere skorlama sistemleri değerlendirildiğinde, yatışı öngörmek için belirlenen 5 skorlama sistemi de anlamlı bulunmuştur (p<0.001). Yatış sonlanımını belirlemede Emergency Severity Index ve Trauma Injury Severity Score'un AUC değerleri diğerlerine kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir (sırasıyla 0.843 ve 0.835). Son 1 ay içinde tekrar hastane başvurusunu öngörmede Trauma Injury Severity Score anlamlı olarak bulunmuştur (p<0.001). Sonuç: Acil servise travma ile başvuran geriatrik hastaların değerlendirmesinde triyajın doğru yapılması önem arz etmektedir. Hastanın mevcut klinik durumu ile birlikte kırılganlık durumunun da dahil edilmesi ve skorlama sistemlerinin kullanılması daha erken ve daha doğru müdahele imkânı sağlayacaktır.