Akne vulgaris hastalarında hastalık şiddeti, yaşam kalitesi, uyku kalitesi ve algılanan stres arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SULTAN ABDÜLHAMİD HAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEYZA KAYA POLAT
Danışman: Burçe CAN KURU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET AKNE VULGARİS HASTALARINDA HASTALIK ŞİDDETİ, YAŞAM KALİTESİ, UYKU KALİTESİ VE ALGILANAN STRES ARASINDAKİ İLİŞKİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Amaç: Bu çalışmanın amacı, akne vulgarisli (AV) hastalarda klinik hastalık şiddeti ile akneye bağlı yaşam kalitesi, uyku kalitesi ve algılanan stres düzeyi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi ve AV'nin klinik, psikososyal ve fonksiyonel etkilerinin çok boyutlu olarak incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, İstanbul Sultan 2. Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dermatoloji Polikliniği'ne başvuran AV tanılı hastalarda prospektif, tek merkezli, gözlemsel, analitik ve kesitsel tasarımlı bir klinik araştırmadır. Çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 346 hasta alındı. Katılımcıların sosyodemografik ve klinik özellikleri kaydedildi. Akne klinik şiddeti Global Akne Derecelendirme Sistemi (GADS) ile değerlendirildi. Akneye bağlı yaşam kalitesi Akne Yaşam Kalitesi Ölçeği (AYKÖ), uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve algılanan stres düzeyi Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) kullanılarak değerlendirildi. Verilerin istatistiksel analizi R 4.5.2 yazılımı kullanılarak gerçekleştirildi; korelasyon, regresyon ve ROC analizleri uygulandı. Bulgular: Katılımcıların medyan yaşı 20 yıl olup 245'i kadın (%70,81), 101'i erkekti (%29,19). Hastaların %43,06'sında hafif, %47,98'inde orta, %8,38'inde şiddetli ve %0,58'inde çok şiddetli akne mevcuttu. GADS skoru medyanı 20 (3–44), AYKÖ skoru medyanı 18 (0–42), PUKİ skoru medyanı 5 (1–17) ve ASÖ puanı ortalaması 26,51±8,10 idi. GADS skoru ile AYKÖ (r=0,274), PUKİ (r=0,335) ve ASÖ (r=0,209) arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler saptandı (tümü p<0,001). Ölçekler arasında en yüksek korelasyon PUKİ ile ASÖ arasında bulundu (r=0,475; p<0,001). Kadın hastalarda GADS skoru benzer olmasına rağmen AYKÖ, PUKİ ve ASÖ puanları daha yüksekti. Çok değişkenli lojistik regresyonda kadın cinsiyet, GADS skoru ve ASÖ puanı kötü uyku kalitesi ile bağımsız ilişkili bulundu. ROC analizinde kötü uyku kalitesini ayırt etmede en yüksek performans ASÖ puanında izlendi (AUC=0,738). Sonuç: Bu çalışmada AV'li hastalarda klinik hastalık şiddeti ile akneye bağlı yaşam kalitesi, uyku kalitesi ve algılanan stres düzeyi arasında anlamlı ilişkiler saptandı. Akne şiddeti arttıkça yaşam kalitesinde bozulma, uyku kalitesinde kötüleşme ve algılanan stres düzeyinde artış izlendi. Bununla birlikte ilişkilerin zayıf-orta düzeyde olması, akneye bağlı psikososyal etkilenmenin yalnızca klinik şiddet ile açıklanamayacağını göstermektedir. Çalışmada uyku kalitesi ile algılanan stres düzeyi arasındaki ilişkinin öne çıkması ve algılanan stresin kötü uyku kalitesi ile bağımsız olarak ilişkili bulunması, AV'li hastalarda stres ve uyku özelliklerinin birlikte değerlendirilmesinin önemini desteklemektedir. Kadın hastalarda klinik şiddet benzer olmasına rağmen yaşam kalitesi, uyku kalitesi ve algılanan stres düzeylerinin daha olumsuz olması, aknenin öznel hastalık yükünün bireyler arasında farklılık gösterebileceğini düşündürmektedir. Bu bulgular doğrultusunda AV, yalnızca klinik lezyon şiddetiyle değil, yaşam kalitesi, uyku kalitesi ve algılanan stres düzeyiyle birlikte ele alınması gereken çok boyutlu bir hastalık olarak değerlendirilmelidir. Anahtar Kelimeler: Akne vulgaris; hastalık şiddeti; yaşam kalitesi; uyku kalitesi; algılanan stres.