Çocuk yoğun bakım ünitesinde takip edilen kanser hastalarının kardiyak açıdan değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASAN CAN ÖZKARA
Danışman: İlknur ARSLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Pediatrik hematoloji-onkolojide sağkalım oranlarının artması, özellikle kardiyovasküler sistemde tedaviye bağlı komplikasyonların daha sık fark edilmesine yol açmıştır. Bu çalışmada, çocuk yoğun bakım ünitesinde (ÇYBÜ) izlenen kanser hastalarının demografik, klinik ve kardiyak değerlendirmelerini yapmak; ekokardiyografi (EKO) verilerinin demografik, klinik ve laboratuvar verileri ile ilişkisini mevcut literatür doğrultusunda analiz etmek ve elde edilen bulgularla klinik uygulamalara katkı sağlamak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel, tek merkezli çalışmamıza 01.01.2022-25.10.2024 tarihleri arasında Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi'nde izlenen 1 ay-18 yaş arasındaki dahil edilme kriterlerini karşılayan 110 pediatrik kanser hastası dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, malnütrisyon durumu, onkolojik tanıları, kemoterapi öyküsü, laboratuvar verileri, kardiyak değerlendirmeleri, ve yoğun bakım süreçlerine ait bilgiler hastane bilgi yönetim sisteminden elde edildi. Elde edilen verilerin EKO bulguları ile ilişkisi değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya ÇYBÜ'de izlenen 110 pediatrik hematoloji-onkoloji hastası dahil edilmiştir. Hastaların %56'sı erkek olup yaş ortalaması 106,7±56,2 ay olarak bulunmuştur. Hastaların %57'si lösemi, %15'i lenfoma, %12'si santral sinir sistemi (SSS) tümörü ve %16'sı solid organ tümörü tanısı ile izlenmiştir. Hastaların %25'inde akut malnütrisyon, %22'sinde kronik malnütrisyon saptanmıştır. Son 2 ay içerisinde hastaların %77'sinin kemoterapi maruziyeti vardı. Çoklu organ disfonksiyonu (MODS) %71 oranında saptanmış olup en sık tutulan sistemler hematolojik (%68), solunum (%65) ve kardiyovasküler (%59) sistemlerdi. Hastaların %65'inin mekanik ventilator (MV), %59'unun inotrop ihtiyacı olmuştur. Yoğun bakım mortalite oranı %62 olarak bulunmuştur. EKO sonuçlarının %60'ında en az bir patolojik bulgu bulunmuştur. En sık EKO patolojileri mitral yetmezlik (%44), sistolik disfonksiyon (%37) ve perikardiyal efüzyon (%29) olarak saptanmıştır. Patolojik EKO bulgusu olan hastalar, olmayanlara göre daha ileri yaşta bulunmuştur (p=0,004). Bu hastalarda sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu (%53,6±11,5) anlamlı olarak daha düşük saptanmıştır (p 0,05). Patolojik EKO bulgusu olan hastalarda C-reaktif protein (CRP) (p=0,008) ve laktat (p=0,019) düzeyleri anlamlı derecede yüksek saptanmıştır. MODS varlığı (p=0,036) ve kardiyovasküler sistem tutulumu (p=0,002) bu hastalarda daha sıkgörülmüştür. Sistolik disfonksiyonu olan hastalarda yatış nedeni olarak hipotansiyon (%54) anlamlı daha yüksek (p=0,033), trombosit (p=0,030) ve fosfor (p=0,025) düzeyleri ise anlamlı olarak daha düşük saptanmıştır. Sistolik disfonksiyonu olanlarda MODS varlığı daha yüksek saptanmıştır (p=0,008). Mortalite oranları, patolojik EKO bulgusu olan hastalarda anlamlı olarak daha yüksek (p=0,039) ve özellikle MODS (p 0,05). Sonuç: Pediatrik kanser hastalarının ÇYBÜ izleminde kardiyak patolojiler sık görülür ve EKO bulguları ağır klinik seyir ile ilişkili olabilir. Patolojik EKO bulgusu ve sistolik disfonksiyon ile yüksek MODS oranları arasında ilişki görüldü. Patolojik EKO bulgusu, MODS, inotrop ihtiyacı ve MV ihtiyacı olan hastalarda mortalite oranlarının daha yüksek olması, bu hastalarda daha yakın klinik ve kardiyak izlemin önemini ortaya koydu. Bu bulgulara göre EKO, mortalite riskinin belirlenmesinde klinik fayda sağlayabilir. Çalışmamızda kemoterapi ile kardiyak patolojiler arasında istatistiksel anlamlı doğrudan bir sonuç olmamasına rağmen yüksek kemoterapi oranı (%77) ile yüksek patolojik EKO (%60) ve sistolik disfonksiyon (%37) oranları; son 2 ay içinde kemoterapi alan hastalarda yaklaşık 2 aylık aralıklarla yapılacak EKO izleminin klinik değerlendirmeye katkı sağlayabileceğini düşündürdü. Anahtar kelimeler: Pediatrik hematoloji-onkoloji, çocuk yoğun bakım ünitesi, ekokardiyografi, kardiyak disfonksiyon, sistolik disfonksiyon, çoklu organ disfonksiyonu, mortalite, kardiyotoksisite