Şizofreni tanısıyla izlenen olguların kendilik yaşantıları açısından niteliksel olarak incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKER AKÖZGÜRER
Danışman: Ejder Akgün YILDIRIM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Kendilik bozukluğu şizofreni için çekirdek bir patoloji olarak kabul edilmektedir. Şizofreni kavramının kendisi kadar eski bu kendilik patolojileri üzerine son yıllarda çok sayıda çalışma yapılmakta ve kendilik düzensizliklerinin diğer hastalıklardan farklı olarak şizofreni spektrumunda kümelendiği gözlenmektedir. Çalışmamızda öncelikli olarak şizofreni tanısıyla izlenen olguların kendilik yaşantılarının niteliksel olarak incelenmesi hedeflenmiştir. İkinci olarak, olgularda incelenmesi planlanan bu yaşantıların, kendiliğin iki katmanı olan anlatısal kendilik ve minimal kendilik bağlamında tartışılması amaçlanmaktadır. Son olarak ise olguların ifadelerinde ortaya çıkan kendilik yaşantılarının, çalışmaya dahil edilen sağlıklı kontrol grubunun kendilik yaşantılarıyla niteliksel olarak karşılaştırılması hedeflenmiştir. GEREÇ VE YÖNTEM: Şizofreni tanısıyle takip edilmekte olan ve çalışmaya alınma kriterlerini karşılayan 15 olgu ve yaş, cinsiyet ve öğrenim durumu açısından denkleştirilmiş 15 sağlıklı kontrol çalışmaya dahil edilmiştir. Her bir katılımcıyla ilki tanı amaçlı ve diğer ikisi niteliksel veri toplama amaçlı toplam üç görüşme yapılmıştır. İlk görüşmede SCID'in yanı sıra olgu grubuna remisyonu tespit etmek için PANSS, kontrol grubuna ise şizotipiyi dışlamak için SIS-R uygulanmıştır. Son iki görüşme, birinde anlatısal kendiliğe, diğerinde ise minimal kendiliğe dair nitel veri toplayabilmek amacıyla yarı-yapılandırılmış rehber form eşliğinde yapılmış, bu görüşmelerde ses kaydı alınmıştır. Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz (IPA) prosedürü ile analiz edilen veriler, temalara dönüştürülmüş, sonrasında üst temalar altında gruplandırılmıştır. BULGULAR: Analiz işlemi sonrası her iki grupta belirli bir sayıdan çok olguda, birden çok kez beliren temalar değerlendirmeye alınmıştır. Olgu grubu için yirmi dört tema belirlenmiş ve bunlar beş üst tema (bilinç akışı, kendilik farkındalığı, bedensel yaşantılar, ötekiler ile ilişki, anlatısal kendilik ve hastalıkla ilişkilenme) altında sınıflandırılmıştır. Kontrol grubunda ise değerlendirilmeye alınan on sekiz tema için dört üst tema (bilinç akışı, bedensel yaşantılar, ötekiler ile ilişki ve dünya düzeni, anlatısal kendilik ve zamansallık) belirlenmiştir. İki grubun ifadelerinde minimal kendilik, bedensel yaşantılar, sağduyu ve zamansallık bağlamlarında belirgin niteliksel farklılıklar elde edilmiştir. Anlatısal kendilik ile ilgili temalara kontrol grubunda, minimal kendilik ile ilgili temalara ise olgu grubunda daha sık rastlanmıştır. SONUÇ: Minimal kendilik ile ilgili düzensizlikler anlatısal kendiliğin uygun bir şekilde kurulamaması sonucunu doğurmaktadır. Minimal kendilik düzeyindeki bozuklukların ifadesi olarak çalışmamızda öne çıkan kavramlar; bedensel yaşantılar, sağduyu ve zamansallık olmuştur. Bedensel yaşantılar ve sağduyu toplumsal ilişkilerin kurulmasında; zamansallık ise anlatısal kendiliğin inşasında temel bir rol üstlenmektedir. Şizofrenideki çekirdek patolojiyle ilişkileri bakımından bu kavramlara yönelik ileri araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Kendilik Bozuklukları, Fenomenoloji, Psikopatoloji, Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz, Anlatısal Kendilik, Minimal Kendilik