Sigarayı bırakmak isteyen bireylerin sigara ile ilgili uyaranlara karşı dikkat yanlılığını değişimleme çalışması: Deneysel araştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BAĞIMLILIK VE BAĞIMLILIK MÜCADELE ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UMUT KARAGÖZ
Danışman: Başak ÜNÜBOL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Tütün mamullerinin ve özellikle sigara kullanımı ülkemizde ve dünyada ciddi bir sorundur. Sigara bağımlılığının sürdürülmesinde ve nüksetmesinde sigarayla ilgili uyaranların etkisi iyi bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı sigarayla ilgili uyaranlara yönelik dikkat yanlılığını iki seanslık modifikasyon çalışması uygulayarak değiştirmektir. Gereç ve Yöntem: 18-65 yaş arası 114 gönüllünün katıldığı çalışmayı 35'i deney, 35'i kontrol olmak üzere toplam 70 katılımcı tamamlamıştır. Deney grubundaki katılımcılara bir hafta içinde görsel işaret testi üzerinden hazırlanan iki (2) seanslık değişimleme çalışması uygulanmıştır. Ardından son test ve üç (3) ay sonra takip ölçümleri alınarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Sigarayla ilgili uyaranlara yönelik dikkat yanlılığını değerlendiren görsel işaret testi son test bulgularının ön test bulgularına göre iki grup içinde azalma eğilimi gösterdiğini ama deney grubunda bu azalmanın daha belirginleştiği tespit edilmiştir. Buna karşın Sigara İçenler İçin Stroop Testi sonuçları tam tersi şekilde son test dikkat yanlılığı verileri her iki grupta da artış göstermiştir. Takip çalışması değerlendirmelerinde ise her iki test verileri için iki grupta ön test verilerine yaklaşmış ve değişimlemeye rastlanmamıştır. Sonuç: Araştırma hedeflendiği gibi belli oranda sigarayla ilgili uyaranlara karşı dikkat yanlılığını azaltmıştır. Ancak değişimleme çalışmasının dikkat yanlılığını artırıcı etkiye de sahip olabileceği bulgusuna rastlanmıştır. Bütün bunlar bize hâlihazırda uygulanan dikkat yanlılığı değişimleme çalışmalarının yeni teori ve paradigmalarla gözden geçirilmesi ihtiyacına işaret etmektedir.