Gebelik döneminde fiziksel aktivite düzeyi ile uyku kalitesi ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: LÜTFİYE ÇELİK
Danışman: Yusuf Çetin DOĞANER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, gebelik döneminde yapılan fiziksel aktivite düzeyi ile uyku kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel desende planlanan çalışmamız, 01.06.2021-30.04.2022 tarihleri arasında üç Aile Sağlığı Merkezi'nde gebelik nedeni ile takip edilmekte olan ve çalışmaya katılmakta gönüllü olan hastalara, sosyodemografik özelliklerin yanı sıra, ilişkili tıbbi öykülerini araştıran klinik sorular, fiziksel etkinlik durumunu araştıran "Gebelikte Fiziksel Aktivite Anketi", uyku kalitesini değerlendiren "Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi", yüz yüze veya telefon ile görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. Veriler SPSS programına girilerek uygun testler ile analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 197 gebenin yaş ortalaması 28,57, %42,1'i lise mezunu, %77,2'si ev hanımı, %66,5'inin geliri giderine eşit, %47,2'si fazla kilolu, %67'si gebelikte 3. trimester dönemdedir. Katılımcılar gebelik sürecinde en çok %74,1 oranla bulantı/kusma, %71,6 oranla sık idrara çıkma sorunu yaşadığını belirtmiştir. Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) değerlendirmesi sonucuna göre kadınların %62,4'ünün uyku kalitesi kötüdür. Katılımcıların, hafif temizlik işleri (2,83), yemek hazırlama (2,61), iş dışındaki zamanlarda otururken kitap okunulan, sohbet edilen, telefon konuşulan süre (2,19), TV film izleme (2,07), ağır temizlik işleri (1,30), çocuklarla oyun oynarken oturulan ayakta durulan süre (1,29) alışveriş yapma (1,28) gibi fiziksel aktivitelerinin düzeyi daha fazladır. İyi uyku kalitesine sahip olanlarda şiddetli aktivite (1,89) düzeyleri en yüksektir. Toplam Aktivite puanı ile PUKİ toplam (r=-0,165) puanları arasında negatif yönlü, istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmaktadır. PUKİ toplam puanı ile ev işleri/ bakım aktiviteleri puanları arasında (p=0,013) istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmaktadır. Gebelik trimesteri farklı olan kadınlar arasında sedanter aktivite (p=0,006), mesleki aktiviteler (p <0,001), şiddetli aktivite (p=0,014) puanları bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmaktadır. Yaşayan çocuk sayısı farklı olan kadınlar arasında uyku gecikmesi (p=0,004), uyku süresi (p=0,002), uyku bozukluğu (p=0,046), gündüz işlev bozukluğu (p=0,012), PUKİ toplam (p=0,001), ev işleri/ bakım aktiviteleri, toplam aktivite, hafif yoğunluklu aktivite ve orta yoğunluklu aktivite (p<0,001) puanları bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmaktadır. Vücut kitle indeksi düzeyi farklı olan kadınlar arasında uyku süresi (p=0,025), toplam aktivite (p=0,009), hafif yoğunluklu aktivite (p=0,017), orta yoğunluklu aktivite (p=0,047) puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmaktadır. Sonuç: Çalışmamız, gebelikte toplam aktivite düzeyini arttırmanın uyku kalitesini iyileştirdiğini göstermektedir. Gebelik dönemindeki kadınların fiziksel aktivite düzeyinin sorgulanması, önemi hakkında bilgilendirme yapılması, fiziksel aktivite düzeyini arttırmaya yönelik teşvik edilmesi, sağlıklı bir doğum ve uyku alışkanlıkları için önem arz etmektedir.