20 yaş üstü kadınlarda meme kanseri bilgi düzeyi ile sağlık okuryazarlığı ve genel sağlık düzeyi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL GAZİOSMANPAŞA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA BİLGİLİ YEĞEN
Danışman: Okcan BASAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Meme kanseri, 2020 yılında dünya çapında kadınlarda en sık görülen kanser türü olmakla birlikte insidans ve mortalite bakımından birinci sırada gelmektedir. Bu araştırma, 20 yaş üzeri kadınların meme kanseri bilgi düzeylerini, sağlık okuryazarlığını ve genel sağlık düzeylerini belirlemek ve bunlar arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı, tek merkezli ve kesitsel olan bu araştırma, Gaziosmanpaşa Eğitim Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Poliklinikleri'ne 15 Eylül 2021-15 Aralık 2021 tarihleri arasında başvuran 20 yaş ve üzerindeki 300 kadın hasta ile gerçekleştirildi. Veriler, çalışmaya katılmayı kabul eden hastalara tarafımızca hazırlanan sosyodemografik ve tanılama davranış bilgi formu, Geniş Kapsamlı Meme Kanseri Bilgi Testi (GKMKBT), Hasta sağlık anketi (PHQ-9) ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) uygulanarak elde edildi. İstatistiki incelemeler için SPSS (Statistical Package for Social Sciences for Windows) 23.0 programı ile değerlendirilip, anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alındı. Bulgular: Araştırmamıza katılan kadınların %66.3'ü 20-39 yaş arasında iken, %31.7'si 40-64 yaş arasında ve %2'si 65 yaş ve üzerindedir. Geniş Kapsamlı Meme Kanseri Bilgi Testi puanı, demografik bilgilerden ve tanılama davranışlarından eğitim durumu (p=0,000), çalışma durumu (p=0,000), gelir durumu (p=0,000), kendi kendine meme muayenesini duyan (p=0,000), klinik meme muayenesini duyan (p=0,006), meme ultrasonunu duyan (p=0,035) ve mamografiyi duyanlar (p=0,000) açısından anlamlı biçimde daha yüksek bulundu. Hasta sağlık anket puanı, demografik bilgilerden ve tanılama davranışlarından yaş (p=0,000), medeni durum (p=0,001), gelir durumu (p=0,000), sigara kullanımı (p=0,016) ve ailede meme kanseri öyküsü (p=0,017) bakımından istatistiksel olarak daha yüksek bulundu. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı puanı, klinik meme muayenesini duyan (p=0,011), meme ultrasonunu duyan (p=0,014) ve mamografiyi duyanlarda (p=0,078) daha yüksek bulunmuştur. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı ile Hasta sağlık anket puanları arasında negatif yönlü ve zayıf düzeyli anlamlı bir korelasyon bulundu. Sonuç: Araştırmamızda yüksek eğitimin, çalışmanın ve gelir düzeyi yüksekliğinin kadınların meme kanserine ilişkin bilgi düzeylerini arttırmada etkili olduğu görüldü. Kadınların meme kanseri bilgi düzeyleri yüksek olarak tespit edilmekle birlikte tarama yöntemlerine ilişkin bilgileri oldukça yüksek bulunurken, kendi kendine meme muayenesi hariç diğer tarama yöntemlerini kullanma düzeyleri düşük tespit edildi. 20-39 yaş aralığında bulunan, bekar, düşük gelir düzeyine sahip, sigara kullanan ve birinci veya ikinci derece yakınlarına meme kanseri tanısı konan kadınların depresyon bakımından risk altında olduğu bulundu. Yeterli sağlık okuryazarlığa sahip kadınların tarama yöntemlerini konusunda bilgili oldukları görüldü. Sağlık okuryazarlık düzeyi azaldıkça kadınların depresyon açısından risk taşıdığı saptandı. Anahtar Kelimeler: Meme kanseri bilgi düzeyi (GKMKBT), sağlık okuryazarlığı (TSOY-32), Hasta sağlık anketi (PHQ-9)