Üriner neutrophil gelatinase-associated lipocalin-nötrofil jelatinaz ilişkili lipokalin (NGAL) düzeyinin üriner sistem enfeksiyonu tanısında yeri ve enfeksiyon tiplerini belirlemede rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE YILDIZ DİKMEN
Danışman: Derya SEYMAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Üriner sistem enfeksiyonu (ÜSE), her yaşta görülen ve tüm dünyada en sık rastlanan enfeksiyonlar arasında yer almaktadır. Tanı için altın standart yöntem idrar kültürüdür; ancak etkenin tanımlanması ve antibiyogram sonuçlarının elde edilmesi genellikle iki-üç gün sürmektedir. Bu nedenle erken tanı koymak ve uygun tedaviye hızla başlayabilmek için, daha kısa sürede sonuç veren ve duyarlılığı ile özgüllüğü yüksek yeni biyobelirteçlere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada, son yıllarda üzerinde araştırmalar yapılan nötrofil jelatinaz ilişkili lipokalin (NGAL) düzeyinin, ÜSE tanısı ve alt tiplerinin ayrımındaki tanısal değerini belirlemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, Ekim 2024–Eylül 2025 tarihleri arasında 18 yaş üzeri idrar kültüründe ≥10⁵ CFU/mL bakteri üremesi olan hastalar dahil edildi ve IDSA 2025 Komplike Üriner Sistem Enfeksiyonlarının Yönetimi ve Tedavi Rehberi'ne göre sınıflandırıldı. Üriner semptomu olmayan ama idrar kültüründe üremesi olanlar (kadınlar için iki, erkekler için tek kültür) asemptomatik bakteriüri; alt ÜSE semptomları (dizüri, kasık ağrısı, suprapubik hassasiyet vb.) olan ve sistemik semptom olmayan hastalar komplike olmayan ÜSE; sistemik enfeksiyon bulguları (ateş, titreme, yan ağrısı, vital bulgularda bozulma vb.) olan hastalar ise komplike ÜSE olarak sınıflandırıldı. Yılda üçten fazla ÜSE öyküsü olanlar tekrarlayan ÜSE, mevcut veya yeni takılmış üriner kateteri olanlar kateter ilişkili ÜSE alt grubuna dahil edildi. ÜSE semptomları ve aktif enfeksiyon bulguları olmayan ve idrar kültüründe üreme olmayan hastalar kontrol grubuna dahil edildi. Hastaların demografik verileri, klinik semptomları, laboratuvar bulguları (tam kan sayımı, biyokimya testleri; kreatinin, CRP, WBC, ESR) ve idrar tetkik sonuçları (piyüri, hematüri, bakteriüri, nitrit ve lökosit esteraz pozitifliği, idrar kültüründe izole edilen mikroorganizma) değerlendirildi. NGAL düzeyi, idrar numunelerinden ELISA yöntemiyle ölçüldü. Bulgular: Çalışmaya 259 hasta dahil edildi, bunları 197'si vaka grubunu oluşturdu. Vaka grubunda uNGAL düzeyi ve kontrol grubuna göre yüksekti (p=0,458). Benzer şekilde ASB (n=47), komplike olmayan ÜSE (n=75), komplike ÜSE (n=75), tekrarlayan ÜSE (n=57) ve kateter ilişkili ÜSE (n=34) gruplarında uNGAL düzeyi kontrol grubuna göre yüksekti fakat fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. Bu alt grupların kendi aralarında karşılaştırılmasında da uNGAL düzeyi istatistiksel anlamlı bulunmadı. Komplike ve komplike olmayan ÜSE ayrımında CRP ve WBC düzeyleri arasında anlamlı fark saptandı (p<0,001). ROC analizi ile değerlendirildiğinde en iyi tanısal performansı CRP gösterdi. CRP için 10,5 mg/L eşik değerinde, eğri altında kalan alan (AUC) 0,744 (0,666-0,823) ile duyarlılık %65, özgüllük %75 bulundu. WBC için 7850/mm³ eşik değerinde, AUC 0,710 (0,627-0,794) ile duyarlılık %76, özgüllük %60 saptandı. CRP değerinde her 10 mg/L'lik ve WBC düzeyinde her 1000/mm³'lük artışın, komplike ÜSE riskini 1,2 kat artırdığı saptandı. Sonuç: uNGAL düzeyinin ÜSE tanısında ve ÜSE tiplerinin ayrımında sınırlı tanısal değere sahip olduğu, tek başına güvenilir bir biyobelirteç olmadığı sonucuna varıldı. CRP'nin hem ÜSE tanısında hem de komplike ve komplike olmayan ÜSE ayrımında bağımsız bir biyobelirteç olduğu ve 10,5 mg/L eşik değerinde komplike ÜSE'yi öngörebileceği belirlendi. IDSA tarafından tanımlanan yeni ÜSE sınıflandırmasına uygun, piyelonefrit ve ürosepsisli olguları içeren daha geniş kohortlu yeni çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Üriner sistem enfeksiyonu, üriner NGAL, komplike ÜSE, komplike olmayan ÜSE, tekrarlayan ÜSE, kateter ilişkili ÜSE