Heparinsiz hemodiyaliz etkinliklerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RUKEN YILMAZ
Danışman: Tamer SAKACI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Hemodiyaliz(HD), son dönem böbrek yetersizliği(SDBY) veya akut böbrek hasarı nedeniyle sık uygulanan bir renal replasman tedavisidir. Heparin kullanımının kontrendike olduğu durumlar dışında genellikle heparin ile yapılır. Bu çalışmada diyaliz öncesi setleri heparin ile yıkanan ve diyaliz esnasında setleri izotonik ile yıkanan hastalardaki pıhtılaşma sıklığının karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Gereç ve yöntem: Bu çalışma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hemodiyaliz Ünitesi' nde yürütüldü. Nisan 2019-Eylül 2020 tarihleri arasında herhangi bir nedenle akut böbrek hasarı gelişen veya SDBY nedeniyle HD' ye alınması planlanan 56 hasta ile yapıldı. Çalışmaya 18 yaşından büyük, 75 yaşından küçük kadın ve erkek hastalar, GFR 450.000/mm3), koagülasyon testlerinde bozukluk, son 1 hafta içerisinde antikoagülan ve/ya antiagregan ilaç kullanımı, aktif inflamatuvar hastalık varlığı, gebelik veya emzirmek ile solid organ malignite öyküsü idi. Çalışmaya dahil edilen tüm hastalar Fresenius 4008S veya Gambro AK-98 hemodiyaliz cihazlarında, high-flux veya low-flux membran ile diyalize alındı. Hastalar iki gruba randomize edildi. İlk grupta setler heparin ile yıkandı. Diğer grupta her 15 dakikada bir 100 ml izotonik salin ile yıkama yapıldı. Bulgular: Çalışmaya %37.5' i kadın, %62.5' i erkek olmak üzere toplamda 56 hasta dahil edildi (ortanca yaşı 57.5(43.2-69.7)) yıl, vücut kitle indeksi 25.6 (20.8-28.7) kg/m2, HD ömrü 30.5 (12-61) ay idi. Hastaların %37.5' inde diyabet, %73.2' sinde hipertansiyon vardı. Son dönem böbrek yetersizliği nedeni %12.5' inde bilinmemekteydi. Hastaların ortanca URR değeri 73.6(64.3-80.5), Kt/V değeri 1.57(1.14-1.90), yapılan/planlanan UF oranı % 0.98(0.86-1.0) saptandı. Sette pıhtı, setleri izotonik salin ile yıkama yapılan grubun %78.6' sında, heparin ile yıkama yapılan grubun %17.9' unda görüldü (p<0.001). Diyaliz seti, izotonik salin ile yıkama yapılan grubun %57.1' inde (n=16), heparin ile yıkama yapılan grubun %7.1' inde (n=2) pıhtılaştı (p<0.001). İzotonik salin ile yıkama yapılan grupta hastaların %35.7' sinde diyaliz erken sonlandırıldı, %25' inde set değiştirilerek diyalize devam edildi(p<0.001). Diyaliz setinin pıhtılaşma süresi heparin ile yıkama yapılan grupta 165±21.2 dakika, izotonik salin ile yıkama yapılan grupta 140.2±52.5 dakika saptandı (p=0.527). Sonuç: Heparinsiz HD, heparin kullanımının kontrendike olduğu durumlarda yapılır ancak uygulanmasına yönelik bir standart bulunmamaktadır. Heparinsiz HD yöntemleri uygulanırken izotonik salin ile yıkama yapılması diyaliz personelinin hastaya daha sık işlem yapmasını ve hastanın daha yakın takip edilmesini gerektirmekte ve bu ciddi iş yükü artışına neden olmaktadır. Diyaliz setinde pıhtılaşmanın daha sık olması diyalizin erken sonlandırılmasına ve efektif diyaliz süresinde kısalmaya neden olabilir. Setteki pıhtılaşmadan dolayı setlerin değiştirilmesi de maddi kayba yol açmaktadır. Biz diyalizden önce setlerin heparinle yıkanmasını daha etkin bulduk. Setlerin heparinle yıkanması izotonik ile yıkanmasından daha üstün görünmektedir. Heparinsiz HD' de başka yöntemler de bulunmaktadır ancak bunları test edemedik. Diyaliz öncesinde setlerin heparin ile yıkanmasını öneriyoruz ancak daha geniş hasta grupları veya HD seansının değerlendirildiği kontrollü çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar kelimeler: Hemodiyaliz, heparin, heparinsiz hemodiyaliz, pıhtılaşma, diyalizör