Diyete uyan çölyak hastalarının yaş gruplarına göre klinik ve laboratuvar bulgularının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BANU ÖZATA ABANOZ
Danışman: Nafiye URGANCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çölyak hastalığı (ÇH) genetik olarak yatkın kişilerde gluten içeren yiyeceklerin yenmesiyle her yaşta ortaya çıkabilen otoimmun bir enteropatidir. Karın şişliği, ishal ve gelişme geriliği çocuklarda ÇH'nin klasik triadı iken ekstraintestinal semptomlarla veya asemptomatik olarak da görülebilir. Tedavisi yaşam boyu glutensiz diyettir. Çalışmamızda diyete uyan hastaların hastaneye başvuru şikayetleri, tanı anındaki laboratuvar verileri, seroloji sonuçları, genetik analizlerini yaş gruplarına göre değerlendirmek ve diyete uyum süreleri ile olguların antropometrik parametreleri ve laboratuvar değerleri arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 1 Ocak 2000 – 31 Aralık 2018 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji Polikliniği'ne başvurup Çölyak hastalığı tanısıyla takip edilen 195 olgu dahil edilmiştir. Çalışmaya alınan tüm olguların verileri retrospektif olarak hastane bilgisayar veri tabanından ve dosyalarından elde edilmiştir. Olguların cinsiyetleri, yaşları, aile öyküsü, eşlik eden hastalık durumu, başvuru yakınmaları, antropometrik ölçümleri, fizik muayene bulguları, laboratuvar sonuçları ve endoskopik verileri, HLA sonuçları yaş gruplarına ayırılarak tanı anında, 6.ay ve 1. yıl ve 2.yıl kontrollerinde değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 195 olgunun yaş ortalaması 7,3±4,4 yıl ve 115'i (%59) kızdı. Olguların %19,5'i <2 yaş olup olguların en çok 5-9 yaş aralığında olduğu görüldü. Olguların %68,2'si klasik, %26,2'si atipik ve %5,6'sı asemptomatik Çölyak hastalığı tanısı aldı. Gelişme geriliği, ishal ve karın şişkinliği küçük yaştaki hastalarda en sık başvuru semptomu iken, yaş arttıkça tedaviye dirençli anemi gibi ekstraintestinal semptomların daha sık olduğu görüldü. En sık eşlik eden hastalık Tip 1 DM (%3,1) iken, Down sendromu (%1,03) ile Turner Sendromu (%1,03) en sık eşlik eden genetik hastalık idi. Duodenumun histopatolojik incelemelerinde en sık Marsh 3b tespit edildi. Olguların diyete uyum süresi uzadıkça boylarının normal ve uzun, kilolarının normal ve kilolu olma yüzdesinin artışı istatistiksel olarak anlamlı farklı saptandı. Diyete uyum süresiyle orantılı olarak hemoglobin, folik asit ve ferritin değerlerinin artan oranda normal referans aralığına geldiği görüldü. Trombositoz sık görülen bir bulgu olmakla birlikte 2 yaşın altındaki hastalarda görülmesi istatistiksel olarak anlamlı farklı bulundu. Diyete uyum süresi arttıkça olguların seroloji sonuçlarının artan oranda negatifleştiği görüldü. HLA doku grubundan en fazla HLA DQ2 pozitifliği mevcutken, HLA DQ8 ve HLA DQ2 birlikte pozitif olan olgular çoğunlukla asemptomatik hastalar idi. Sonuç: İnfantlarda halen ishal, gelişme geriliği ve karın şişkinliği semptomları ön plandayken, yaş arttıkça atipik başvuru semptomları artış göstermektedir. Ayrıca diyete uyum süresi arttıkça gerek antropometrik gerek laboratuvar bulgularında iyileşme olduğu görülmüştür. Bu nedenle erken tanı konması ve diyete uyumun yakın takip edilmesi hastaların prognozu için oldukça önemlidir. Anahtar kelimeler: Çölyak hastalığı, glutensiz diyet, yaş grubu