Kutanöz melanomlarda tümörü infiltre eden lenfositlerin immünohistokimyasal ve histopatolojik parametreler ile değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLŞAH KOLAK GÖZÜKÜÇÜK
Danışman: Fatmagül KUŞKU ÇABUK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Malign melanom, dünya genelinde kanser insidansının %1,7'sini ve kansere bağlı mortalitenin %0,6'sını oluşturan, deri tümörlerinin en agresif ve ölümcül formudur. Agresif biyolojik davranışı ve immün mikroçevre ile olan kompleks etkileşimi nedeniyle immün düzenleyici mekanizmalar, hastalık progresyonu ve immünoterapi yanıtı üzerinde belirleyici rol oynamaktadır. Bu çalışmada, kutanöz melanom olgularında PD-L1, TIM-3, LAG-3, TIGIT ve CD155 ekspresyon profillerinin belirlenmesi, bu belirteçlerin klinikopatolojik parametreler ve sağkalım üzerindeki prognostik etkilerinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: 2020 – 2025 tarihleri arasında Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Tıbbi Patoloji arşivindeki 59 kutanöz melanom olgusu retrospektif olarak incelendi. Olgulara ait klinikopatolojik veriler dijital kayıtlar ve arşiv preparatlarının yeniden değerlendirilmesiyle elde edildi. PD-L1, TIM-3, LAG-3, TIGIT ve CD155 ile doku mikroarray yöntemi ile elde edilen bloklar üzerinden immünohistokimyasal çalışma yapıldı. Ekpresyon oranları Kombine pozitif skor (CPS) veya Tümör proporsiyon skoru (TPS) kullanılarak kantitatif olarak analiz edildi. Boyanma şiddeti ayrıca değerlendirilmeye alındı. İstatistiki değerlendirmeler SPSS v25.0 yazılımı ile gerçekleştirildi. Bulgular: Çalışma grubunun medyan yaşı 64 olup, baskın cinsiyet %55,9 oranıyla erkek idi. En sık anatomik yerleşim ayak bölgesi (%23,7), en sık histolojik alt tip yüzeyel yayılan melanom olup ortalama Breslow kalınlığı 6,7 mm olarak saptandı. PD-L1, TIM-3, LAG-3 ve TIGIT ekspresyonları, hem birbirleri hem tümörü infiltre eden lenfosit (TİL) yoğunluğu ile anlamlı pozitif korelasyon gösterdi. PD-L1 (p=0,024), LAG-3 (p=0,045), TIM-3 (p=0,003) pozitifliği genel sağkalım (Overall survival-OS) üzerinde anlamlı pozitif etki göstermekle birlikte TIM-3 ekspresyonu ayrıca OS üzerinde klinik parametrelerden bağımsız bir prognostik faktör olarak saptandı (p=0,012). LAG-3 ekspresyonu ayrıca progresyonsuz sağkalım (Progression-free survival-PFS) üzerinde de anlamlı pozitif etki gösterdi (p=0,048). CD155 ekspresyonu ise diğer belirteçlerden farklı olarak PFS üzerinde anlamlı negatif etkiye sahipti (p=0,015). Çok değişkenli analizlerde; yaş OS için, nörotropizm PFS için, Breslow kalınlığı ise hem OS hem de PFS için bağımsız olumsuz prognostik faktörler olarak saptandı. Sonuç: Melanomda PD-L1, TIM-3, LAG-3 ve TIGIT ekspresyonları, TİL ile paralel şekilde aktif immün yanıtın göstergesi olarak değerlendirilmiştir. Özellikle TIM-3, sağkalım açısından bağımsız ve olumlu bir prognostik belirteç olarak öne çıkmaktadır. Buna karşın CD155 yüksekliği progresyon riskini artırmaktadır. Elde edilen bulgular, melanomda kişiselleştirilmiş immünoterapi ve kombinasyon tedavi stratejilerinin optimizasyonu açısından kritik klinik öneme sahiptir. Anahtar Kelimeler: CD155, LAG-3, Malign melanom, PD-L1, TIGIT, TIM-3