Çocuk Acil Servise başvuran hastalarda beyana dayalı ve doğrulanmış ilaç alerji sıklığı
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İLAYDA DOKUMACIOĞLU
Danışman: Emine DİBEK MISIRLIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: İstenmeyen ilaç reaksiyonları Dünya Sağlık Örgütü tarafından ilaçların profilaksi, tanı veya tedavide kullanılan dozlarında ortaya çıkan, zararlı olabilen etkileri olarak tanımlanmıştır. Tüm dünyada istenmeyen ilaç reaksiyonları önemli morbidite ve mortalite nedeni olabilmektedir. Beyana dayalı ilaç alerjisi etiketi hastaların teşhisleri için daha az etkili, tedavilerini uzatan, daha toksik, daha pahalı ve enfeksiyon direncinin artmasına yol açabilen alternatif tedavilerin uygulanmasına neden olabilir. Çocuk acil servisine başvuran hastaların öykülerinde ilaç alerjisi olması hastaların tedavi yaklaşımını etkileyebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, çocuk acil servisine başvuran hastalarda beyana dayalı ve doğrulanmış ilaç alerjileri sıklığının ve hastaların acil serviste tedavi yaklaşımı üzerine olan etkilerinin değerlendirilmesidir. İlaç alerjisi şüphesi olan ve kontrendikasyonu olmayan hastalarda tanısal testlerle tanının doğrulanma oranı belirlenmesi planlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Acil Servisine 1 Ocak 2023-31 Ocak 2023 tarihleri arasında başvuran 1 ay-18 yaş arasındaki hastalar dahil edildi. İlaç alerjisi öyküsü olan hastalarda ayrıntılı öykü alınarak kontrendikasyonu olmayan hastalara ilaç alerjisine yönelik tanısal testleri yapıldı. Bulgular: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Acil servise 1 Ocak 2023-31 Ocak 2023 tarihleri arasında toplam 17157 hasta başvurdu. Hastaların 94'ünde (%0,54) ilaç alerjisi öyküsü vardı. İlaç alerjisi öyküsü olan hastaların 59 (%62,8) 'u erkek ve yaş ortancası 71,5 aydı (ÇAA: 50,5-108,75). Bu hastaların acil servise en sık başvuru nedeni enfeksiyöz hastalıklardı (%73,4) ve 50 (%53,19) hasta üst solunum yolu enfeksiyonu tanısı almıştı. 94 hastanın 118 ilaçla reaksiyon öyküsü vardı. Bu reaksiyonların 96'sı (%81,3) antibiyotikler, 14'ü (%11,9) non steroid antiinflamatuar ilaçlar ve 8'i (%6,8) başka grup ilaçlar ile gelişmişti. Hastaların 3'ünün ilaç alerjisi tanısı daha önce tanısal testlerle doğrulanmıştı. Tanısal testleri yapılmamış olan 91 hastanın 38'ine tanısal testler yapıldı 3 hastada daha ilaç alerjisi doğrulandı. Toplamda ilaç alerjisi tanısı doğrulanmış 6 hasta (%14,6) oldu. İlaç alerjisi öyküsü olması nedeniyle acildeki tedavi yaklaşımları değerlendirildiğinde; üst solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle antibiyotik başlanan, öyküsünde amoksisilin klavulanik asit alerjisi olan 15 hastanın 11'ine klaritromisin, 2'sine sefalosporin (sefdinir), 1'ine klindamisin ve 1'ine azitromisin reçete edilmişti. Bu hastaların 10'unda tanısal testler yapılmış 2'sinde antibiyotik alerjisi doğrulanmıştı. Sonuç: Acil servise başvuran hastaların %0.54'ünde ilaç alerjisi beyanı, en sık antibiyotik grubu ilaçlarla olmuştur. Tanısal testler ile değerlendirildiğinde ilaç alerjisi öyküsü olan hastaların %14,6'sında tanı doğrulanmıştır. İlaç alerjisi öyküsü çocuk acil serviste tedavi planlarını etkilemektedir. İlaç alerjisi öyküsü olan hastaların tanısal testlerle değerlendirilip yanlış ilaç alerjisi etiketinin kaldırılması önemlidir. Anahtar Kelimeler: ilaç alerjisi, ilaç aşırı duyarlılık reaksiyonları, ilaç provokasyon testi, acil servis, çocuklar, beta laktam antibiyotikler