Acil servise başvuran üst gastrointestinal kanamalı hastalarda etiyolojik değerlendirme ve prognozu etkileyen faktörlerin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KARTAL DR. LÜTFİ KIRDAR ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESİN AYDOĞAN
Danışman: Seydahmet AKIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Acil servise başvuran üst gastrointestinal sistem (GİS) kanamalı hastalarda etiyolojik değerlendirmeyi ve prognozu etkileyen faktörleri çeşitli skorlama sistemleri ile incelenmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi acil servisine Kasım 2021-Mayıs 2022 ayları arasında başvuran ve takibinde İç Hastalıkları Kliniği'nde üst GİS Kanaması tanısı ile takip edilen 18 yaş üstü 166 hasta dahil edildi. Özofagus varis kanamalı, alt GİS kanamalı, Karaciğer siroz tanılı hastalar ve gebe hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Hastaların demografik, klinik, laboratuvar, endoskopik özelliklerini göz önüne alarak etiyolojik açıdan değerlendirilmesi ve prognozu etkileyen faktörlerin skorlama sistemleri ile incelenmesi amaçlanmış olup Rockall ve Glasgow-Blacthford skorlamaları (GBS) kullanıldı. Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen hastalarda erkek sayısı 122 (%73.5), kadın sayısı ise 44 (%26.5) idi. Yaş ortalamasının 62.3 18.1 olduğu görüldü. En sık görülen ek hastalık %50 oranında hipertansiyon; en fazla kullanılan ilaç %28.3 oranında asetilsalisilik asit (ASA) olarak saptandı. Hastane içi mortalite verilerine bakıldığında 7 (%4.2) hastanın ex olduğu görüldü. Hastane dışı ilk 6 aylık takipte ise 24 (%14.5) bireyin ex olduğunu belirlendi. Mortalite riskini belirlemek amacıyla yapılan binary lojistik regresyon analizi sonucu Rockall skoru (p <0,0026) ve laktat yüksekliği (p <0.040) mortalite ile ilişkili bulundu. Her iki skorlama sistemi yatış süresi, yoğun bakıma gidişi, gerekli kan ürünü transfüzyon sayısı ile ilişkili bulundu. Diyabetes mellitus öyküsünün hastane içi mortalite (p <0.005) ve yoğun bakıma gidiş (p <0.020) ile; kardiyovasküler hastalık ve malignite öyküsünün ise hastane dışı 6. ay mortalite ile ilişkili olduğu saptandı (p <0.001). Sonuç: Çalışmamızda üst GİS kanama nedenli acil servise başvuran hastalar etiyolojik açıdan incelenmiş; demografik özellikler, kullandıkları ilaçlar, alışkanlıklar, eşlik eden komorbid hastalıklar, endoskopik bulgular göz önüne alınarak predispozan faktörler değerlendirilmiştir. Prognostik faktörleri incelerken hastaların klinik ve laboratuvar özelliklerine ek olarak skorlama sistemlerinden yararlanılmıştır. Mortalite riskini belirlemede Rockall skoru ve laktat düzeyinin en anlamlı parametreler olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Üst GİS kanama, etiyoloji, prognoz, Rockall skorlaması, Glasgow-Blacthford skorlaması