Okul taramalarında obez ve fazla kilolu saptanan çocuklarda obezite gelişimini etkileyen faktörlerin ve biyokimyasal ölçümlerin retrospektif değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU BERBER
Danışman: Zuhal Aydan SAĞLAM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Okul çağındaki çocuklarda obezite gelişmesinde etkili olabilecek çocuğa ve ebeveynlerine ait faktörlerin ortaya çıkarılarak, bu durumu önlemeye yönelik tedbirlerin erkenden alınmasını sağlamak. Yöntem: Çalışmaya 01.01.2018-01.01.2020 tarihleri arasında okul tarama izlemleri için birimimize başvuran 4-18 yaş arasındaki tüm çocuklar dahil edilmiş olup retrospektif taranmıştır. Doğumdan itibaren çocukların boy ölçümleri, ağırlıkları, ayrıntılı biyokimyasal testleri, fiziksel aktiviteleri, tansiyon ölçümleri veri tabanımıza kayıtlıdır. Çocuklar vücut kitle indekslerine (VKİ) göre düşük kilolu, normal, fazla kilolu ve obez olarak dört gruba ayrılmış ve ebeveynlerinin boy, kilo ölçümleri, çalışma durumu, biyokimyasal değerleri, tansiyon ölçümleri ve komorbiditeleri ile ilişkisi incelenmiştir. Çalışma SPSS versiyon 26 ile analiz edilmiştir. P değerinin 0.05 'ten küçük olması durumunda gruplar arası fark istatiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya alınan 506 çocuktan %54'ü kız, ortalama yaş 9.96±3.86 yıl, ortalama VKİ 18.74±3.85kg/m², VKİ persantil ortalaması 58.87±31.78'dir. VKİ'ler incelendiğinde %5.5'i düşük, %61.5'i normal, %18.6'sı fazla kilolu ve %14.4'ünün obez olduğu belirlenmiştir. Erkek çocuklarda obezite ve fazla kilolu olma durumu anlamlı olarak daha sık olup obezite oranının en yüksek olduğu grup 7-11 yaş grubudur. Obezite fast-food alışkanlığı ve annesinde gestasyonel diyabeti olan çocuklarda olmayan gruba göre daha yüksek orandadır. Gebeliğinde gestasyonel diyabeti olan annelerin %42.1'inin çocukları obez gruptadır. Çocukların fiziksel aktivite, düzenli kahvaltı alışkanlığı, doğum şekli, anne ve babanın obezite ilişkili kronik hastalıkları ile ise VKİ grupları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Çocukların sistolik ve diyastolik kan basıncı, açlık kan şekeri (AKŞ), trigliserid (TG), düşük dansiteli lipoprotein(LDL), doğum kilo değerleri, anne AKŞ ve VKİ, baba yüksek dansiteli lipoprotein değerleri (HDL) obez grupta diğer gruplara göre anlamlı yüksektir. Çocukların obez olmaları ile sistolik ve diyastolik kan basınçları, AKŞ, TG, HDL düzeyleri, doğum ağırlıkları, doğum boyları, gestasyonel yaşları, anneye ait AKŞ, TG, LDL, VKİ düzeyi arasında pozitif yönde, ancak anne sütü alma süreleri arasında negatif yönde doğrusal anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Çocukların obez olmaları ile baba VKİ ve HDL düzeyleri arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0.05). Sonuç: Yüksek doğum kilolu bebeklerde, gestasyonel diyabeti olan annelerin çocuklarında, obezite gelişimi açısından dikkat edilmeli, obeziteyi engellemek için anne sütü alımı uzatılmalı, ileriki dönemde fast fooddan kaçınılmalı, obez çocukların kan lipid kontrolleri ve tansiyonları yakından takip edilmelidir. Anahtar Kelimeler: Çocukluk çağı obezitesi, doğum kilosu, gestasyonel diabetes mellitus, fazla kilolu, okul çağı, anne sütü