Alkanna cappadocica boiss. et bal. bitkisi üzerinde farmakognozik araştırmalar ve bitki özütleri ile nanoyapıların sentezi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FARMAKOGNOZİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SADİ YUSUFBEYOĞLU
Danışman: Ayşe BALDEMİR KILIÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Türkiye'de doğal olarak yayılış gösteren ve Boraginaceae familyasının bir üyesi olan Alkanna cappadocica Boiss. et Bal. bitkisinin anatomik ve morfolojik olarak incelenmesi yapılmıştır. Ayrıca herba ve kök kısımlarından elde edilen metanol ve kloroform özütlerinin (ekstrelerinin) içerik analizlerinin yapılması, bitki bazlı nanoçiçek (Nç) sentezi ve bazı biyolojik aktivitelerinin karşılaştırmalı olarak araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: A. cappadocica'nın uygun mevsimlerde kök ve toprak üstü (herba) kısımları toplanmıştır. Toplanan bitki kısımlarından anatomik-morfolojik çalışmalar yapılmıştır. Kök ve herba özütleri elde edildikten sonra Yüksek Basınçlı Sıvı Kromatografisi (YBSK) ile içerik analizleri yapılmıştır. Daha sonra bu özütlerden Nç sentezlenmiştir. Özütler ve Nç'lerin toplam fenolik madde miktarı, toplam flavonoid tayini, DPPH (2,2-difenil-1-pikrilhidrazil) ve ABTS (2,2'-Azinobis [3-etilbenzotiazolin-6-sülfonik asit]-diamonyum tuzu) radikali süpürücü etkileri, bakır iyonu indirgeyici etkinlikleri (CUPRAC), katalitik aktiviteleri ve antileishmanial aktiviteleri in vitro olarak çalışılmıştır. Bulgular: Tez çalışmasında materyal olarak toplananA. cappadocica bitkisinin "Türkiye ve Doğu Ege Adaları Florası" kaynağında belirtilen cins ve tür tayin anahtarlarındaki tanımlamalar ile örtüşmektedir. Herba metanol ekstresi (HM)'nin içeriğinde, askorbik asit, kumarik asit, rutin, kersetin, kemferol ve rosmarinik asit; Herba kloroform ekstresi (HK)'nın içeriğinde HM'den farklı olarak kemferol 3-O- β rutinozit, Kemferol 3-O-β glukozit, luteolin'e rastlanmıştır. Kök metanol ekstresi (KM)'de alkannin miktarı fazlayken kök kloroform ekstresi (KK)'da asetil alkannin miktarı fazladır. HM, HK, KM ve KK'dan sentezlenen Nç'lerin karakterizasyonu başarılı bir şekilde yapılmıştır. Fenolik madde içerikleri (mg EGA/g), HM: 124.5± 0,5; HMNç: 2,53±0,5; HK: 101,6±3,54; HKNç:1,72±0,07; KM: 198,6±0,5; KMNç:6,4±0,3; KK: 275±0,5; KKNç:5,386±0,5 olarak bulunmuştur. Flavonoid madde içerikleri (mg EK/g), HM: 58,5±0,4; HMNç: 0,58±0,01; HK:56,05±7,6; HKNç: 3,12±0,1; KM: 56,54±0,32; KMNç: 5,619±0,89; KK: 56,05±7,663; KKNç: 3,09±0,04 olarak bulunmuştur. DPPH radikali süpürücü etkisi IC50 değerleri 36,64-448,8 µg/mL, ABTS katyon radikali süpürücü etkisi IC50 değerleri 22,6667- 674,409 µg/mL aralığında tespit edilmiştir. CUPRAC (Bakır iyonu indirgeme antioksidan kapasitesi) mg EGA/g olarak 50,21-197,5 aralığında bulunmuştur. Antileishmanial aktivite çalışmalarında giemsa boyamada uygulanan ekstre ve Nç'lerde morfolojik değişikliklere rastlanmıştır. Tripan mavisi % canlılık hesaplamasına göre IC50 değerleri 99,041-518,851 µg/mL arasında olup MTT canlılık testi hesaplamalarına göre inhibisyon dozları 67,06-821,4 µg/mL olarak bulunmuştur.