COVİD-19 pandemisi sürecinde toplumun bireysel sağlığı koruma hakkındaki bilgi düzeyleri ve farkındalıklarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FUAT KANMAZ
Danışman: Murat ALTUNTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: COVID-19 pandemi yönetimine katkı sağlaması amacıyla bireylerin, sağlığın korunması hakkındaki bilgi düzeylerinin ve davranışsal tepkilerinin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Materyal ve Metod: Çalışma 15.10.2020-15.11.2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği, Esenler Aile Sağlığı Merkezine ayaktan başvuran toplam 311 olgu ile yapıldı. Sağlık Bakanlığı'nın pandemi sürecinde rehber niteliğinde yayımladığı COVID-19'dan korunma yolları ile ilgili kitapçık, broşür ve afişlerden yararlanarak hazırladığımız sorular ile sosyodemografik verileri içeren sorulardan oluşturduğumuz anket formları katılımcılara yüz yüze görüşme tekniğiyle uygulandı. İstatistiksel analizler için NCSS (Number Cruncher Statistical System) (Kaysville, Utah, USA) programı kullanıldı. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metodlar (ortalama, standart sapma, medyan, frekans, oran, minimum, maksimum) kullanıldı. Nicel verilerin normal dağılıma uygunlukları Kolmogorov-Smirnov, Shapiro-Wilk testi ve grafiksel değerlendirmeler ile sınandı. Normal dağılım gösteren nicel verilerin iki grup karşılaştırmalarında Student t-testi kullanıldı. Normal dağılım gösteren üç ve üzeri grupların karşılaştırmalarında One-way Anova Test ve ikili karşılaştırmalarında Bonferroni test; normal dağılım göstermeyen üç ve üzeri grupların karşılaştırmalarında ise Kruskal Wallis test ve ikili karşılaştırmalarında Bonferroni Dunn test kullanıldı. Değişkenler arası ilişkilerin değerlendirilmesinde Pearson korelasyon analizi kullanıldı. Anlamlılık en az p<0.05 düzeyinde değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamız %41,5 (n=129) erkek, %58,5 (n=182) kadın olmak üzere 311 kişi ile yapıldı. Katılımcılara bireysel sağlığı koruma hakkındaki bilgi düzeylerini ölçmek için üçlü likert tipi hazırlanmış 16 soru yöneltildi ve en yüksek toplam puan 32 olarak hesaplandı. Aldıkları puanların ortalaması 27,50±3,51 olarak hesaplandı. Katılımcılara bireysel sağlığı koruma hakkındaki farkındalık düzeylerini ölçmek için ise beşli likert tipi hazırlanmış 17 soru soruldu ve en yüksek toplam puan 85 olarak hesaplandı. Aldıkları puanlarının ortalaması 69,99±5,80 olarak hesaplandı. Katılımcıların yaşları arttıkça bireysel sağlığı koruma hakkındaki bilgi düzeyi ve farkındalık düzeyi puanlarının istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde düşmekte olduğu görüldü. Cinsiyet ile bilgi düzeyi puanları arasında anlamlı farklılık saptanmadı ancak kadınların farkındalık düzeyi puanları erkeklerden daha yüksekti. Eğitim ve gelir düzeyi arttıkça hem bilgi düzeyi puanları hem de farkındalık düzeyi puanları artmaktaydı. Çalışma durumuna göre; çalışanların bilgi ve farkındalık düzeyi puanları emeklilere göre daha yüksek bulundu. Covid-19 hastalığı tanısı alan kişilerle hastalığı geçirmeyenler arasında bilgi ve farkındalık düzeyleri açısından anlamlı bir farklılık saptanmadı. Kronik hastalığı olan kişilerin bilgi ve farkındalık düzeylerinin düşük olduğu tespit edildi. Sonuç: Onay almış tedavisi henüz olmayan ve aşı tedariğinde çeşitli sıkıntılarla karşılaştığımız COVID-19'un toplumda yayılmasını azaltmak, salgın yönetimi için oldukça önemlidir. Çalışmamızda korunma ile ilgili bilgi düzeyi arttıkça uygun davranışsal tepkilerin de arttığı ancak aralarındaki korelasyonun pozitif yönde olmasına rağmen zayıf olduğu tespit edilmiştir. Bireyleri salgınla mücadeleye etkin bir biçimde katabilmek için; toplumda giderek artan bilgi kirliliğinin etkilerini azaltabilecek ve insanlarda daha kalıcı olumlu davranış değişikliği geliştirebilecek eğitsel yöntemlerin seçilerek uygulanması gerektiğini düşünmekteyiz. Anahtar kelimeler: Covid-19, Pandemi, Farkındalık, Toplum Sağlığı.