Diyabetik hastalarda SGLT-2 inhibitörleri kullanımının kolonoskopi hazırlığına etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEHER SÜMER
Danışman: Yalçın HACIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Tip 2 Diyabet tanılı hastalarda, kan glukoz düzeyi regülasyon tedavisinde SGLT-2 inhibitörü ajanlar kullanılmasının kolonoskopi öncesinde yapılan bağırsak temizliğine etkisinin incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın katılımcıları Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği ve Gastroenteroloji Polikliniğine başvuran hastalardan seçilmiştir. Gözlemsel ve kesitsel tasarıma sahip bu çalışmaya, 18/04/2025 tarihinden başlanarak 3 ay içinde polikliniklere başvuran hastalar içinden 18-85 yaş aralığında, herhangi bir endikasyonla kolonoskopi işlemi yapılması planlanan Tip 2 diyabet tanılı, dahil etme ve dışlama kriterlerine uygun 150 hasta dahil edilmiştir. Hastalar SGLT-2 inhibitörü kullananlar (n=75) ve kullanmayanlar (n=75) olarak iki eşit gruba ayrılmıştır. Katılımcıların yaş, cinsiyet, diyabet türü ve süresi, kolonoskopi istem endikasyonları, geçirilmiş batın içi cerrahi öyküleri vb özellikleri için katılımcı bilgi formu doldurulmuştur. Katılımcıların komorbid hastalıkları ve kullandıkları tüm ilaçlar, kendilerinden alınan anamnezler sonrası Hastane Bilgi Yönetim Sistemi'nden (HBYS) ve E-nabız Sağlık Sisteminden teyit edilmiştir. Boy, kilo, vücut kitle indeksi ölçümleri hesaplanıp kaydedilmiştir. SGLT-2 inhibitörü ajan kullanan ve kullanmayan hastalar belirlendikten sonra, kullandıkları SGLT-2 inhibitörü ajanların etken maddeleri de ayrıntılı not edilmiştir. Katılımcıların sistemde kayıtlı laboratuvar bilgilerinden kolonoskopi işlemiyle eş zamanlı yahut 1 hafta içindeki ölçülmüş olan glukoz, üre, kreatinin, sodyum, potasyum, klor ve serum osmolaritesi değerleri not edilmiştir. Karşılaştırma amaçlı işlem sonrası da hastalardan kontrol üre, kreatinin, sodyum, potasyum ve glukoz değerleri kaydedilmiştir. Kolonoskopi öncesi bağırsak hazırlığı tüm katılımcılar için standart bir protokol kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Hastalara işlem öncesinde bağırsak hazırlığı ile ilgili sözlü ve yazılı bilgilendirme yapılmış, hazırlık formları imza karşılığı teslim edilmiştir. Kolonoskopi işlemleri, 3.basamak sağlık kuruluşlarında, son teknoloji endoskopi cihazları kullanılarak gastroenteroloji ve genel cerrahi birimlerinde görev yapan deneyimli 2 uzman hekim tarafından gerçekleştirilmiş ve değerlendirmeler işlem öncesinde standardize edilmiş bir protokole göre (Boston Bağırsak Hazırlık Skalası) yapılmıştır. İstatistiksel analizlerde p 0,05). Ayrıca ≥65 yaş oranı her iki grupta benzerdir (SGLT-2 inhibitörü kullananlar %54,7; SGLT-2 inhibitörü kullanmayanlar %57,3). SGLT-2 kullanan ve kullanmayan hastalar arasında BBPS skorları açısından anlamlı fark saptanmamıştır (p=0,153). Sağ, transvers ve sol kolon segmentlerine ait BBPS skorları da iki grup arasında benzer bulunmuştur. Diyabet süresi ve Boston Skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. SGLT-2 İnhibitörü alt grup analizinde kullanılan SGLT-2 inhibitörü türü (empagliflozin, dapagliflozin) bağırsak hazırlığı kalitesini etkilememiştir. Periprosedural laboratuvar değerlerinde; sodyum, potasyum, klor, kreatinin ve hesaplanmış osmolarite düzeyleri her 2 grupta benzer bulunmuş, gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır (tüm p> 0,05). Glukoz düzeyleri SGLT-2 kullananlarda daha yüksek olmakla birlikte zaman içi değişim anlamlı değildir. Komorbiditeler, diyabet süresi, VKİ kategorileri ve eşlik eden ilaç kullanımı BBPS skorlarını etkilememiştir (tüm p> 0,05). Bu sonuçlar, bağırsak hazırlığı yeterliliğinin çalışmadaki klinik ve demografik değişkenlerden bağımsız olduğunu göstermektedir. Sonuç: Çalışmamız, SGLT-2 inhibitörü kullanan tip 2 diyabetli hastalarda kolonoskopi öncesi bağırsak hazırlığının etkinliğini değerlendirmiş ve sonuçta SGLT-2 inhibitörü kullanan ve kullanmayan gruplar arasında bağırsak hazırlığı açısından anlamlı fark bulunmamış; Boston Bağırsak Hazırlık Skorları elektrolit, üre ve osmolarite değerleri her 2 grupta benzer seyretmiştir. ASGE'nin 2025 rehber önerilerine göre; GLP-1 reseptör agonistleri ve SGLT-2 inhibitörleri kullanan hastalarda endoskopik girişimler öncesi tek başına evrensel bir ilaç kesme zorunluluğu getirilmemesi gerektiği, bunun yerine prosedürün tipi, hastanın metabolik ve renal durumu, aspirasyon riskleri ve sedasyon ihtiyacına göre bireyselleştirilmiş, risk-stratifiye bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini vurgulanmaktadır [1], [2]. Çalışmamızda SGLT-2 inhibitörü kullanan ve kullanmayan gruplar arasında bağırsak hazırlığı açısından anlamlı fark saptanmamıştır. Bireyselleştirilmiş, risk-stratifiye bir bağırsak hazırlığı ile etkin sonuçlar alınabileceğini söyleyebiliriz. Anahtar Kelimeler: Tip 2 Diyabet, SGLT-2 İnhibitörleri, Boston Bağırsak Hazırlık Skalası, Kolonoskopi