Evde bakım hastalarına bakım verenlerin basınç yaralanması yönetiminde sosyal bilişsel öğrenme kuramı temelli eğitiminin hasta ve bakım veren sonuçları üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, CERRAHİ HASTALIKLAR HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELVAN YILMAZ DEVEÇEKER
Danışman: Emine İYİGÜN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırma, evde bakım sürecinde basınç yaralanması olan hastalara bakım verenlere yönelik Sosyal Bilişsel Öğrenme Kuramı (SBÖK) temelli bir eğitimin bakım verenlerin bilgi, davranış ve yeterlilik düzeyleri ile bakım yüküne ve hastaların yara iyileşme sürecine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Randomize kontrollü müdahalesel tipte tasarlanan araştırma, evde sağlık hizmetleri kapsamında yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, evde sağlık hizmetleri birimine kayıtlı en az Evre II basınç yaralanması olan hastalara bakım veren toplam 50 birey oluşturmuştur (Müdahale=25, Kontrol=25). Müdahale grubuna SBÖK temelinde yapılandırılmış, üç modülden oluşan eğitim ev ziyaretleriyle uygulanmış; kontrol grubuna ise standart bakım verilmiştir. Eğitim bilgi aktarımı, gözlemsel öğrenme, beceri uygulamaları ve geri bildirim süreçlerini içermektedir. Veriler "Bakım Veren Bilgi Değerlendirme Testi", "Bakım Veren Davranışlarının İzlenmesi İçin Gözlem Formu", "Bakım Veren Yeterliliği Ölçeği", "Zarit Bakıcı Yükü Ölçeği" ve "Basınç Ülseri İyileşme Değerlendirme Ölçeği (PUSH)" ile toplanmıştır. Ölçümler eğitim öncesi ve sonrası olmak üzere iki kez yapılmıştır. Bulgular:Müdahale grubunda eğitim sonrası bilgi puanlarında anlamlı artış bulunmuştur (p<0,001). Davranış değerlendirme sonuçlarına göre, pozisyon verme, cilt bakımı ve pansuman hijyeni gibi alanlarda yeterlilik oranlarının yükseldiği saptanmıştır. Bakım yeterliliği puanları deney grubunda artarken (p<0,001), bakım yükü puanları azalmıştır (p<0,05). PUSH skorlarının müdahale grubunda kontrol grubuna göre daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Sonuç:Sosyal Bilişsel Öğrenme Kuramı temelli eğitimin, bakım verenlerin bilgi, davranış ve bakım verme yeterlilik düzeylerini artırmış, bakım yükünü azaltmış ve hastalarda basınç yaralanmalarının iyileşme sürecini hızlandırmıştır.Evde sağlık hizmetlerine kuram temelli yapılandırılmış eğitimlerin entegrasyonunun hem hasta hem de bakım veren sonuçlarını iyileştirmede etkili bir yaklaşım olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Basınç yaralanmaları, evde sağlık, bakım veren, Sosyal Bilişsel Öğrenme Kuramı, hemşirelik