Ambule serebral palsili çocuklarda video-oyun temelli ev egzersiz programının alt ekstremite kas gücüne, aktivite ve katılıma etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ETLİK ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP ŞENER DOĞRUEL
Danışman: Ece ÜNLÜ AKYÜZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Serebral palsi (SP), gelişmekte olan beynin prenatal, perinatal ya da postnatal dönemde karşılaştığı hasar sonucu oluşan, kalıcı ancak ilerleyici olmayan hareket ve postür bozukluğudur. SP'li çocuklarda tedavinin temel hedefi, kaba motor fonksiyonları geliştirmek, kas kuvvetini artırmak, denge ve yürüme becerilerini destekleyerek bağımsızlığı en üst düzeye çıkarmaktır. Ancak geleneksel rehabilitasyon yöntemlerinin bu alanlarda sınırlı etkili olduğu ve çocukların tedaviye katılım motivasyonunun düşük olduğu bilinmektedir. Bu bağlamda, oyun temelli dijital egzersiz sistemleri, fiziksel aktiviteyi eğlenceli hale getirerek motivasyonu artıran, motor öğrenme süreçlerini destekleyen yenilikçi bir rehabilitasyon yaklaşımı olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada, bağımsız ambule olabilen spastik tip SP'li çocuklarda, konvansiyonel rehabilitasyon programına ek olarak uygulanan video-oyun temelli multimodal fonksiyonel ev egzersiz programının kaba motor fonksiyonlar, kas kuvveti, denge, yürüme performansı, aerobik–anaerobik kapasite, aktivite katılımı ve yaşam kalitesi üzerine etkileri araştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, bilgisayar destekli, prospektif, randomize kontrollü bir klinik araştırma olarak yürütülmüştür. SP izlem polikliniğinde tanı almış, bağımsız yürüyebilen toplam 60 çocuk (çalışma grubu: n=30, kontrol grubu: n=30) çalışmaya dahil edilmiştir. Gruplar yaş, cinsiyet ve mobilite düzeylerine göre homojen olarak dağıtılmıştır. Çalışma grubundaki çocuklara, haftada 3-5 gün süren konvansiyonel rehabilitasyon programına ek olarak, 12 hafta boyunca haftada 3 gün, her biri 40–45 dakika süren video-oyun temelli multimodal ev egzersiz programı uygulanmıştır. Egzersizler, YouTube platformunda özel olarak hazırlanmış videolar aracılığıyla yürütülmüş olup; ısınma, dairesel tarzda hazırlanmış görev odaklı pliometrik ve fonksiyonel egzersizler (örneğin mini squat, tek ayak üzerinde durma, top aktiviteleri, engel atlama, eğilme-dönme, koşma, sit-up) ve soğuma aşamalarından oluşmuştur. Kontrol grubuna ise aynı süre boyunca broşür şeklinde hazırlanan geleneksel ev egzersiz programı verilmiştir. Tüm değerlendirmeler tedavi öncesinde ve 12. hafta sonunda yapılmıştır. Bulgular: Tedavi sonrasında çalışma grubunda kaba motor fonksiyon, izometrik ve fonksiyonel kas kuvveti, denge, yürüme hızı, aerobik ve anaerobik kapasite parametrelerinde anlamlı artışlar kaydedilmiştir (p 0,05). Kontrol grubunda geleneksel rehabilitasyon sonrasında 10 Metre Mekik Koşusu Testi ile değerlendirilen aerobik kapasitede, 30 saniye maksimum testlerinden biri olan Otur-Kalk Testi ile ölçülen fonksiyonel kas kuvvetinde ve her iki taraf ayak plantarfleksör kaslarının izometrik kas gücünde grup içi düzeyde anlamlı iyileşmeler görülmüştür. Bununla birlikte, bu parametrelerdeki gelişmeler çalışma grubuyla yapılan gruplar arası karşılaştırmalarda istatistiksel olarak anlamlı farklılık oluşturmamıştır (p>0,05). Sonuç: Video-oyun temelli multimodal ev egzersiz programı, SP'li çocuklarda konvansiyonel rehabilitasyon programına ek olarak uygulandığında, kas kuvveti, kaba motor fonksiyonlar, denge ve yürüme performansında anlamlı iyileşmeler sağlamaktadır. Programın etkileşimli ve oyun temelli yapısının, çocukların egzersiz sürecine olan ilgisini artırarak tedaviye uyum ve devamlılık açısından destekleyici bir rol üstlendiği düşünülmektedir. Her ne kadar ev egzersizine katılım oranları açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamış olsa da, her iki grupta da tedavi süreci sonunda gözlenen belirgin artış, yapılandırılmış egzersiz programı ve düzenli takibin ev egzersiz alışkanlığının kazandırılmasında etkili olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, telerehabilitasyon destekli oyun tabanlı multimodal egzersizlerin, pediatrik nörolojik rehabilitasyonda yenilikçi ve uygulanabilir bir yaklaşım olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Serebral Palsi, Telerehabilitasyon, Video-Oyun Temelli Egzersiz, Multimodal egzersiz, Aktivite ve katılım