Karaciğer sirozlu hastalarda malnutrisyon ve sarkopeni sıklığının taranması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TAYLAN KAPLAN
Danışman: Refik DEMİRTUNÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Karaciğer sirozu uzun klinik seyri boyunca takip, tedavi ve hayatı tehdit eden komplikasyonların yönetimi açısından klinisyenlerin oldukça zorlandığı bir klinik tablodur. Yapılan çalışmalarda sirozlu hastalarda yüksek oranlarda malnutrisyon ve sarkopeni komplikasyonu görülmektedir.Buna rağmen hepatik ensefalopati , varis kanaması gibi mortalitesi yüksek komplikasyonların ön planda olması ve assit veya sarkopenik obezite olması gibi nedenler dolayısıyla malnutrisyon ve sarkopeni tanısı gözden kaçabilmektedir. Literatürde malnutrisyon ve sarkopeninin; karaciğer sirozunun prognozu, komplikasyonları ve mortalitesiyle ilişkili olduğu ve nutrisyonel tedavi ile prognozda düzelme ve sağ kalımda artış olduğunu gösteren birçok çalışma mevcuttur. Ancak ülkemizde bu konuda yeterli çalışma yapılmamıştır. Bu nedenle çalışmamızda; karaciğer sirozlu hastalarda malnutrisyon ve sarkopeninin sıklığını, malnutrisyon ve sarkopeninin siroz prognozu ve sirozun komplikasyonlarıyla olan ilişkisini göstermeyi amaçladık. Malnutrisyon ve sarkopeninin karaciğer sirozunun prognozu ve komplikasyonları arasındaki ilişkiyi göstererek, bu komplikasyonların tedavisi ile sirozun prognozunda düzelme, mortalitede azalma ve hayat kalitesinde artış olması hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Retrospektif olarak yapılan çalışmamızda 01.01.2017-01.08.2017 tarihleri arasında SBÜ İstanbul Haydarpaşa Numune SUAM iç hastalıkları ve gastroenteroloji servisinde yatan ve polikliniklerine başvuran 50 karaciğer sirozu olan ve 50 karaciğer sirozu olmayan kontrol grubu hastası çalışmamıza alındı. Çalışmaya 18-75 yaş arasındaki hastalar dahil edilmiştir. Gebeler, hemodiyaliz tedavisi alan son dönem kronik böbrek hastaları, alzheimer ve demans hastaları, nörolojik defisiti olan hastalar, kronik obstrüktif akciğer hastalığı olanlar, kalp yetmezliği olan hastalar, AIDS hastaları, malignitesi, malabsorbsiyon sendromu, gastrik operasyon öyküsü olan hastalar dahil edilmemiştir. Hastaların lökosit, lenfosit, hemoglobin, trombosit, albümin, AST, ALT, ALP, GGT, INR, PT, APTT, bilirubin, sodyum, potasyum, LDL, HDL, trigliserit değerleri laboratuar bulgularından, çalışmaya aktarıldı. Hastaların antropoemetrik ölçümleri olan: triceps cilt kalınlığı, üst kol çevresi ölçümü, el kas gücü ölçümü yapıldı. Ayrıca hastalara SGA testi ile malnutrisyon taraması, el kas gücü ölçümü ile üst kol kas kitlesi kaybını ölçerek sarkopeni taraması yapıldı. Karaciğer sirozu olan hastalar ile kontrol grubu arasında malnutrisyon ve sarkopeni sıklığı karşılaştırıldı. Ayrıca malnutrisyon ve sarkopeninin sirozun CHILD evresi, klinik sınıflaması ve asit komplikasyonuyla olan ilişkisi araştırıldı. İstatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Türkiye) programı kullanıldı. Bulgular: Retrospektif olarak yapılan çalışmamızda hastaların yaşları 27 ile 74 arasında değişmektedir. Ayrıca hastaların 65'i (%65) erkeklerden 35'i (%35) kadınlardan oluşmaktadır. . Siroz hastalarının; üst kol çevresi(%40) ve triceps cilt vii kalınlığı(%74), el kas gücü değerleri(%50) kontrol grubuna göre istatistiksel olarak normalden düşük saptanmıştır. Buna karşılık orta ve şiddetli malnutrisyon(%84) ve sarkopeni(%50) sıklığı ise kontrol grubuna göre istatistiksel olarak yüksek saptanmıştır. Orta ve Şiddetli malnutrisyonlu hastaların CHILD skoru değerleri, normal beslenen hastaların değerlerinden anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p 0.05). Sarkopenili olan hastaların CHILD evreleri %20 CHILD A, %80 CHILD B ve C olup sarkopenik olmayan hastalar ile aralarında CHILD evresi ve skoru açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamaktadır(p>0.05). Benzer olarak sarkopenili hastaların %60' ı dekompanse siroz, %55'inde assit komplikasyonu olup, sarkopenili olmayan hastalar ile aralarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamaktadır(p>0.05). Sonuç: Çalışmamızda karaciğer sirozlu hastalarda malnutrisyon ve sarkopeninin sıklığının arttığı gösterilmiştir. Ayrıca karaciğer sirozlu hastalarda antropoemetrik ölçümler ,üst kol çevresi, triceps cilt kalınlığı ve el kas gücü değerlerinin kontrol grubuna göre normalden düşük olduğu gösterilmiştir. Malnutrisyonlu hastaların CHILD evreleri ve skorları normal beslenen hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptanmış ve malnutrisyon ile hastaların prognozu arasındaki ilişki gösterilmiştir. Ancak çalışmamızda malnutrisyon ile dekompanse siroz ve asit komplikasyonu arasındaki ilişki gösterilememiştir. Benzer olarak sarkopeni ile CHILD skoru , dekompanse siroz ve asit komplikasyonu arasındaki ilişki gösterilememiştir. Bu konuda daha büyük çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Sonuç olarak karaciğer sirozlu hastalarda nutrisyonel tarama rutin olarak yapılmalı, nutrisyonel tedavi yapılabilmesi için CHILD B ve CHILD C evresindeki hastalarda malnutrisyon ve sarkopeni gözden kaçırılmamalıdır. Anahtar Kelimeler: Karaciğer sirozu, Malnutrisyon, Sarkopeni,