Kolestazı olan hastalarda akut böbrek hasarı sıklığının araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜVEN YUMRUTEPE
Danışman: Kadem ARSLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Akut böbrek hasarı obstrüktif safra yolu hastalıklarında bilidirilen komplikasyonlardan birisi olmasına rağmen günümüzde sıklığı ve etyopatogenezi tam olarak açıklığa kavuşturulamamıştır. Bu çalışmada ekstrahepatik kolestazlı hastalarda akut böbrek hasarı (ABH) sıklığını araştırmayı, ABH gelişen ve gelişmeyen hastalar arasında klinik ve laboratuvar paremetreleri arasında karşılaştırmalar yaparak kolestaz tablosunun ABH gelişimi üzerine etkilerini değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, 01.01.2022 – 31.03.2024 tarihleri arasında Sancaktepe Şehit Prof. Dr. İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İç Hastalıkları Kliniği'nde yatarak tedavi almış 18 yaş üzeri ekstrahepatik kolestaz tanılı hastalar üzerinde yapılmıştır. Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş, cinsiyet, komorbid hastalıkları, laboratuvar parametreleri ve radyolojik görüntüleme sonuçları hastane bilgi yönetim sistemi üzerinden retrospektif olarak incelenerek kaydedilmiştir. Hastaların yatış öncesi üç ay içindeki serum kreatinin değerlerine göre en düşük değer bazal kreatinin değeri olarak alınıp, kaydedilmiştir. Bazal kreatinin değerine göre akut böbrek hasarı gelişen hastalar ABH olan hasta grubu olarak kaydedildi ve ABH evrelemesi yapıldı. Hastalar akut böbrek hasarı olan ve olmayan hasta grupları olarak gruplandırıldı. Gruplar arasında yaş, cinsiyet, komorbid hastalıklar, laboratuvar parametreleri açısından karşılaştırmalar yapıldı. Kolestaz etyolojisi ve ABH evresine göre de karşılaştırmalar yapıldı. Elde edilen sonuçlarla istatistiksel analizler yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 71'i (%49) kadın ve 74'ü (%51) erkek olmak üzere 145 ekstrahepatik kolestazlı hasta dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 58,50±18,38 yıldı. Hasta grubumuzda ekstrahepatik kolestazın en sık etyolojik nedenleri olarak %87,6 sıklıkla safra taşı veya koledokolithiazis saptandı, ikinci sıklıkla pankreatit (%3,4) ve pankreas kanseri (%3,4) saptandı. Hastaların %93,8'inde benign kolestaz ve %6,2'sinde malign kolestaz saptandı. Tüm hasta grubunun %32,4'ünde akut böbrek hasarı geliştiği saptandı. Akut böbrek hasarı olan hastalardan %72,3'ünde Evre 1 ABH, %19,1'inde Evre 2 ABH ve %8,5'inde Evre 3 ABH vardı. Akut böbrek hasarı gelişme oranı açısından cinsiyetler arasında anlamlı fark yoktu ve yaş açısından anlamlı fark saptandı. Akut böbrek hasarı olan hastalar anlamlı daha ileri yaşa sahipti (p<0,001). Hasta grubumuzda %64,1'inin komorbid hastalığı vardı. Komorbid hastalığı olan hastalarda ABH gelişme oranı anlamlı daha yüksekti (p<0,001). Evre 1 ve Evre 2 + Evre 3 ABH olan grupta malign kolestaz oranı, akut böbrek hasarı olmayan gruba göre istatistiksel anlamlı daha yüksek oranda bulundu (p=0,024). Akut böbrek hasarı varlığına göre, total bilirübin ve direkt bilirübin düzeylerinde anlamlı fark saptanmadı. Sonuç: Ekstrahepatik kolestazlı hastalarda ABH gelişme oranını, genel popülasyon ve hastanede yatan hastalarda beklenen ABH gelişme oranlarına göre yüksek bulduk. İleri yaşta olan hastalarda ve komorbid hastalığı olan hastalarda ABH gelişme oranını anlamlı daha yüksek bulduk. ABH gelişen hastalarda ve ileri evre ABH gelişen hastalarda malign kolestaz oranını anlamlı daha yüksek gözlemledik. Hasta grubunun total bilirübin ve direkt bilirübin düzeyleri ile ABH gelişme oranı açısından anlamlı fark saptamadık. Kolestazlı hastalarda ABH'nin prognoz ve mortalite üzerine etkisinin araştırılması ve ABH gelişme mekanizmaların aydınlatılabilmesi adına yapılacak kapsamlı ve çok merkezli çalışmalarla ihtiyaç vardır. Sunduğumuz bu güncel çalışma ile bu konuda bir farkındalık oluşturduğumuza inanıyoruz.