Kadın sağlık çalışanlarında meme kanseri ve taraması konusunda risk düzeyi, bilgi düzeyi ve davranışların değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FATİH SULTAN MEHMET SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE EREN YILMAZ THOM
Danışman: Berrin TELATAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Dünya'da her iki cinsiyet göz önüne alındığında en sık görülen kanser türü meme kanseridir. Ülkemizde meme kanseri ikinci en sık kanser olup, kadın cinsiyetteki en sık kanserdir. Bu nedenle ülkemizde ulusal meme kanseri tarama programı yürütülmektedir. Çalışmamızda amacımız kadın sağlık çalışanlarının yaşam boyu meme kanseri risk düzeylerini, meme kanseri ve taramaları hakkındaki bilgi düzeyleri ile tarama davranışlarını belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel olan çalışma Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 20 Ocak-20 Mart 2022 tarihleri arasında ve çalışma kriterlerini sağlayan 200 kadın sağlık çalışanı (uzman doktor, asistan doktor, hemşire) ile yapılmıştır. Çalışmaya 20 yaşından büyük, meme kanseri öyküsü olmayan ve anket formunu eksiksiz dolduran gönüllüler dahil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik özellikleri, meme kanseri hakkındaki bilgi soruları, tarama davranışları ve Tyrer-Cuzick risk skorlamasının içerdiği sorular sorulmuştur. Tyrer-Cuzick skorlamasına göre risk düzeyleri hesaplanmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 32,45±7,56 yıldı. Katılımcıların ortalama Tyrer-Cuzik yaşam boyu risk skorları 16,24±5,35 olup, yaşam boyu meme kanserine yakalanma riski orta derece riskli tespit edilmiştir. Katılımcıların %15'i yüksek riskli, %30,5'i orta derece riskli, %54,5'i ise düşük/normal riskli seviyesindedir. Meme kanseri hakkındaki bilgi soruları bölümünün maksimum puanı 40 olup, puan ortalaması 29,97±2,57'tır. Bilgi puanı ile meslek, özgeçmişte meme hastalığı bulunması, ailede meme/over kanseri öyküsü, Tyrer-Cuzick yaşam boyu meme kanserine yakalanma risk skoru arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Katılımcıların %12'si her ay kendi kendine meme muayenesi yapmakta olup 40 yaş üzeri olanların %51,2'si son iki yılda mamografi çektirmiştir. 40 yaşın üzerinde olup hiç mamografi çektirmeyenlerin oranı %30,7'dir. Son iki yılda mamografi çektirme durumları ile ailede meme/over kanseri hikayesi olması arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamıza katılan ve yaşam boyu meme kanserine yakalanma riski artan sağlık çalışanlarının meme kanseri hakkındaki bilgi düzeylerinin arttığı tespit edilmiştir ancak risk artışı ile düzenli kendi kendine meme muayenesi yapma ve düzenli mamografi yaptırma durumları arasında ilişki bulunmamıştır. Meme kanseri risk artanlarda bilgi düzeyi yüksek bulunmuş olup bu durum tarama davranışlarına olumlu yansımamıştır. Sağlık çalışanlarının ve toplumdaki kadınların ulusal tarama programlarına katılımlarını arttırmak amacıyla çalışmalar yapılmalı ve konudaki motivasyonları arttırılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Meme Kanseri, Tyrer-Cuzick risk skoru, meme kanserinde tarama