Oral glukoz tolerans testi yaptıran ve yaptırmayan gebelerin maternal, fetal ve neonatal komplikasyonlar yönünden karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEMRA ALTIYAPRAK
Danışman: Özhan ÖZDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç : Gestasyonel diyabet, anne ve bebekte gerek takipler ve doğum sırasında gerekse yaşamın ilerleyen dönemlerinde gelişebilecek problemlerden ötürü saptanması ve tedbirler alınması gereken önemli bir hastalıktır. Ülkemizde sıklığının da artmakta olduğu düşünüldüğünde teşhis daha da önem kazanmaktadır. Son yıllarda medyada çıkan haberler nedeniyle gebelerin oral glukoz tolerans testi (OGTT) yaptırmamayı tercih ettikleri gözlenmiştir. Çalışmamızda OGTT yaptırmama durumunda anne ve bebeği karşılaşabileceği komplikasyonlar açısından değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'ne 1 Ocak 2016 ile 31 Aralık 2016 tarihleri arasında başvuran ve çalışmaya dahil olma kriterlerini taşıyan 847 hasta dahil edildi. Araştırmamız retrospektif kohort çalışmasıdır. Hastaların tüm bilgileri hastane dosyalarından taranmış olup, eksik kalan bilgileri hastalara ulaşılarak tamamlanmıştır. Hastalar OGTT yaptıran 594 gebe ve yaptırmayan 253 gebe olmak üzere iki gruba ayrıldı. OGTT yaptıran gebelerin sonuçları IADPSG (International Association of Diabetes and Pregnancy Study Groups)'nin kriterlerine göre değerlendirildi. Çalışmaya katılan gebelerin yaşı, mesleki durumları, gebelik sayısı, paritesi, yaşayan çocuk sayısı, abortus sayısı, gebelik öncesi vücut kitle indeksi (VKİ), OGTT yaptırma durumları, OGTT sonuçları, doğum haftası, doğum ağırlığı, doğum şekli, APGAR skorları, sigara içme durumları, gestasyonel diyabet ile ilişkili olabilecek maternal, fetal ve neonatal komplikasyon durumları ile ilgili verilere ulaşıldı. Elde edilen veriler SPSS 23 paket programı kullanılarak değerlendirildi. Bulgular: OGTT yapılan grupta gestasyonel diyabet sıklığı %11,8 idi (n=70). Gebelerin %70,1'i (n=594) OGTT yaptırmış olup %29,9'u (n=253) OGTT yaptırmamıştı. OGTT yaptırma durumlarına göre değerlendirildiğinde; testi yaptıran ve yaptırmayan gebelerin yaş ortalaması benzerdi (p=0,83). OGTT yaptırmayan gebelerin VKİ, gravida ve parite sayısı daha yüksekti (sırasıyla p<0,001, p=0,01 ve p<0,001). OGTT yaptıran ve yaptırmayan gebelerin doğum haftası ve doğum kilosu benzerdi (sırasıyla p=0,479 ve p=0,729). OGTT yaptırmayanlarda birinci ve beşinci dakika APGAR skorları daha düşüktü (sırasıyla p=0,008 ve p=0,007). OGTT yaptıran ve yaptırmayan gebelerin bulunduğu iki grup karşılaştırıldığında maternal komplikasyonlar açısından iki grup arasında fark saptanmaz iken (p=0,40), fetal ve neonatal komplikasyonlar açısından karşılaştırıldığında ise OGTT yaptırmayan grubun artmış komplikasyon oranına sahip olduğu görüldü (sırasıyla p<0,001, p=0,002). OGTT yaptırmayan gebelerin %62,8'i (n=159) medyadan ve internetten öğrendiği bilgiler nedeniyle, %4,3'ü (n=11) bir önceki gebeliğinde normal olduğu için kendi isteği ile yaptırmadığını, %4'ü (n=10) doktorun gerekli görmediğini, %4'ü (n=10) böyle bir testi bilmediğini, % 4,7'si (n=12) testin yapılmasının önerildiği haftalarda kontrole gitmediğini, %8,7'si (n=22) testi tolere edemediği için, %7,1'i (n=18) ise haftasını kaçırdığı için yapamadığını belirtti. Sonuç: Çalışmamızda OGTT yaptırmayan gebelerde artmış oranda fetal ve neonatal komplikasyonların tespit edilmiş olması bu testin önemini ve gerekliliğini kanıtlar niteliktedir. Bu çalışmaya göre gebelerin yaklaşık %30'unun testi yaptırmadığı düşünüldüğünde, ülke genelinde hekimlerin takipsiz gestasyonel diyabet vakaları ile karşılaşma ihtimallerinin ne kadar fazla olduğu açıktır. Bu bulguların ışığında; OGTT yaptırmamanın anne ve bebek sağlığı açısından büyük risk taşımakta olduğu anne adayına anlatılmalı ve bu konudaki ön yargılarını düzeltebilmek adına eğitici programlar düzenlenmelidir. Anahtar Kelimeler: gestasyonel diyabetes mellitus, gdm, komplikasyon, oral glukoz tolerans testi, OGTT