Radikal Prostatektomi Uygulanan Hastalarda Postoperatif Adjuvan Tedavi Gerekebilirliğinin Cerrahi Öncesi Tetkiklerde Öngörülebilirliği: Retrospektif Araştırma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDULBAKİ KALKAN
Danışman: Abdullah GÜL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Radikal Prostatektomi (RP), lokalize prostat kanserinde en sık tercih edilen küratif tedavi yöntemlerinden biridir; ancak hastaların önemli bir kısmında postoperatif dönemde adjuvan radyoterapi (RT) ve/veya Androjen Deprivasyon Tedavisi (ADT) gereksinimi ortaya çıkmaktadır. Adjuvan tedavi gereksinimi olacak hastaların cerrahi öncesinde öngörülebilmesi, hasta danışmanlığı sürecinde kritik öneme sahiptir; böylece hastalar sadece cerrahi değil, aynı zamanda postoperatif dönemde maruz kalabilecekleri ek tedavi modaliteleri hakkında da bilgilendirilebilir. Bu çalışmada, RP uygulanan hastalarda postoperatif adjuvan tedavi gereksinimini preoperatif dönemde öngörebilecek klinik, biyokimyasal ve biyopsi temelli parametrelerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif gözlemsel çalışma, 1 Ocak 2017 – 24 Aralık 2024 tarihleri arasında SBÜ Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği'nde RP uygulanan 328 hastayı kapsamaktadır. Hastaların preoperatif yaş ve komorbidite bilgileri, Prostat Spesifik Antijen (PSA) ve PSA türevi değerleri, biyopsi ISUP derecesi, klinik T evresi, D'Amico risk grubu ve inflamatuar indeksleri kaydedildi. Postoperatif adjuvan tedavi endikasyonu, cerrahi sonrası patoloji ve takip PSA ölçümleriyle belirlendi. Adjuvan tedavi alan ve almayan hastaların preoperatif parametreleri karşılaştırıldı; öngörücüleri tanımlamak için tek ve çok değişkenli lojistik regresyon analizleri yapıldı. ROC analizleri SPSS 27.0 yazılımı kullanılarak gerçekleştirildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 328 hastanın %38,1'i (n=125) adjuvan tedavi almıştır. Tek değişkenli lojistik regresyon analizinde; biyopsi ISUP ≥2, prostatın her iki lobunda tümör varlığı (bilateral TRUS biyopsi pozitifliği), PSA yüksekliği, biyopsi materyalinde perinöral invazyon (PNI) pozitifliği, klinik T2c evresi, D'Amico yüksek risk grubunda yer alma ve PSA dansitesi (PSAD) değişkenlerinin adjuvan tedavi gereksinimiyle istatistiksel olarak anlamlı şekilde ilişkili olduğu saptanmıştır (p<0,05). Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde ise bu değişkenler birlikte değerlendirildiğinde yalnızca PSAD (p=0,006) ve biyopsi ISUP ≥2 (p=0,001) bağımsız prediktörler olarak anlamlılığını korumuştur. ROC analizinde PSAD için AUC 0,705, biyopsi ISUP ≥2 için AUC 0,645 olarak hesaplanmıştır. PSAD için optimal cut-off değeri 0,215 olup, bu eşik değerde duyarlılık %63,4 ve özgüllük %67,2 olarak bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamızın sonuçlarına göre PSAD ve biyopsi ISUP ≥2, RP sonrası adjuvan tedavi gereksinimini preoperatif dönemde öngörebilen bağımsız prediktörlerdir. Bu bulgular, cerrahi sonrası patoloji sonuçları beklenmeden, yüksek riskli biyolojik profile sahip hastaların ameliyat öncesi dönemde daha doğru şekilde tanımlanabileceğini göstermektedir. Böylece hastalar, cerrahi öncesi danışmanlık sürecinde sadece cerrahi gerekliliğin değil olası adjuvan tedavilerin de gerekebileceği konusunda bilgilendirilebilir. PSAD ≥0,215 ve biyopsi ISUP ≥2, adjuvan tedavi gereksinimini öngörmede cerrahi öncesi dönemde kullanılabilecek güçlü, ulaşılabilir ve klinik olarak değerli belirteçlerdir; geniş örneklemli prospektif çalışmalar bu parametrelerin klinik uygulamadaki yerini daha da sağlamlaştıracaktır. Anahtar Kelimeler: Prostat Kanseri, Radikal Prostatektomi, Adjuvan Tedavi, PSA Dansitesi, ISUP Grade, Preoperatif Öngörü