Kolorektal cerrahide eras protokolünün hastalarda erken ve geç dönem kognitif fonksiyonlar üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL OKMEYDANI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ANESTEZİYOLOJİ VE REANİMASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAGİHAN DURAN YAKAR
Danışman: Namigar TURGUT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ Postoperatif kognitif disfonksiyonun önlenmesi günümüz anestezi uygulamalarının temel hedeflerindendir. Son yıllarda farklı cerrahi dallarda yaygın olarak uygulanan ERAS protokolleri, erken mobilizasyon, erken oral beslenme, perioperatif etkin ağrı kontrolü, hemodinamik optimizasyon gibi hedeflerle perioperatif bakım kalitesini artırmış, hastane yatış sürelerini kısaltmış ve maliyetleri azaltmıştır. Çalışmamızda kolorektal cerrahi geçiren olgularda, ERAS protokolleri uygulanmış ve olguların kognitif fonksiyonlarında preoperatif dönem ile erken ve geç postoperatif dönemlerde gözlenen değişimler kaydedilmiştir. GEREÇ VE YÖNTEM Etik Kurul izni alındıktan sonra, çalışmaya, hastanemizde kolorektal cerrahi geçirmiş 51 olgu dahil edildi. Bu olgularda gerçekleştirilen perioperatif uygulamalar ERAS (Enhanced Recovery After Surgery) protokolleri çerçevesinde gerçekleştirilerek kayıt altına alındı. Preoperatif bilgilendirme esnasında, Mini Mental Test (MMT, Ek 1) uygulaması ile olguların kognitif fonksiyonları değerlendirildi. Aynı uygulama, erken (3.saat ve 1.gün) ve geç (7.gün ve 1. ay) postoperatif dönemde de yapıldı. Ayrıca bu dönemde, ilk oral beslenme zamanı, analjezik ihtiyacı, verilen analjezik ilaç, ilk mobilizasyon zamanı, hastanede kalış zamanı da kaydedildi. Çalışmada, acil cerrahiler, elektif kolorektal cerrahi uygulamasına ilave diğer organ cerrahileri uygulanacak olgular, mental fonksiyon bozukluğu olan olgular çalışma dışında bırakıldı. BULGULAR Yapılan istatistiksel analizde, postoperatif erken dönemde gözlenen kognitif disfonksiyonun geç dönemde düzelme oranı, VKİ normal olan olgularda, obez olgulardan daha yüksek bulunmuştur. MMT skorunda düzelme olan olguların ASA skorları, diğerlerine göre daha düşük izlenmiştir. MMT skorunda düzelme olan olgularda, oral alımının ve mobilizasyonun daha erken başlaması dikkat çekicidir. Bununla birlikte, geç postoperatif dönemde kognitif fonksiyonlarında erken postoperatif döneme göre düzelme olan olguların, yoğun bakımda yatış süreleri, diğerlerine göre daha kısa olarak izlenmiştir. SONUÇ ERAS protokolü uygulanan kolorektal cerrahi olgularında erken mobilizasyon, oral beslenmenin erken başlaması, etkin analjezi gibi faktörlerin kognitif fonksiyonun korunmasına katkı sunabileceği, buna ilave olarak postoperatif kognitif fonksiyonlar üzerine ASA skoru, VKİ, yoğun bakım ünitesinde kalış süresi gibi faktörlerin de etkili olabileceği görülmektedir. Bununla birlikte, postoperatif kognitif disfonksiyonun önlenmesi amacıyla birçok özel popülasyonda geniş ölçekli çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: ERAS protokolü, postoperatif, kognitif disfonksiyon, kolorektal cerrahi