Uzmanlık öğrencilerinin tıbbi esrar kullanımı hakkındaki bilgi ve tutumları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVGİ GÜVEN
Danışman: Süleyman ERSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Esrar dünya çapında en yaygın kullanılan, kaçakçılığı en çok yapılan psikoaktif maddedir. Öfori, sedatif ve analjezik vb. gibi etkileri nedeniyle kullanımı son on yıllarda dünya çapında artmıştır. Esrarın hem tıbbi hem de eğlence amaçlı kullanımının yasal durumu, dünyada ülkelere göre değişiklik arz etmektedir. Esrar bitkisinin tıbbi kullanım alanları, olumlu ve olumsuz etkileri ve kullanımının olası komplikasyonları gibi konularda hekimlerin bilgi düzeyleri tıpta doğru kullanımını etkileyeceğinden dolayı önem az etmektedir. Esrarın giderek artan tıbbi kullanımı özellikle öğrenim sürecinde olan asistanların konuya hâkim olmaları esrarın tıpta doğru kullanımı, kötü kullanımının önüne geçmesi ve yasal bir sorumluluk oluşmaması için çok önemlidir. Çalışmamızın amacı Türkiye'de eğitim almakta olan uzmanlık öğrencilerinin esrarın bilimsel literatürde bildirilmiş olan bazı tıbbi kullanım alanları hakkındaki bilgi düzeylerinin ölçülmesi, eğitim müfredatlarının yeterlilik düzeyine bakılması ve esrarın tıbbi kullanımının yasallaştırılmasının hekimlerin endişelerinin olup olmadığının araştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tanımlayıcı anket çalışması olarak 01.01.2023 ve 01.04.2023 tarihleri arasında ağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim Araştırma Hastanesi bünyesinde eğitim almakta olan uzmanlık öğrencileri arasında yapılmıştır. Katılımcılara müsait vakitlerinde yüz yüze görüşmelerle sosyodemografik, sosyoekonomik özelliklerini ve esrarın tıbbi kullanımı ile ilgili ayrıntılarının sorgulandığı anket formu uygulanmıştır. Elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan hekimlerin tıbbi esrar konusunda eğitim alanların (%15.9) kendilerini tıbbi esrar tedavisi konusunda yeterli gördüğü, %63,2'ünün ise esrarın tıbbi kullanımı konusunda hekimlerin eğitilmesi gerektiğini düşündüğü saptanmıştır. Çalışmaya katılan hekimlerin %25,2'sinin esrarın sağlıkta yararları olduğunu ve en sık sırası ile kanser (%66.4), kas spazmları (%49,5), bulantı- kusma (%31.8), Huntington hastalığı (%29.9)'da kullanıldığını bildikleri saptanmıştır. Çalışmamıza katılan hekimlerin %44,9'unun esrarın yeterince araştırılmadığını, %72,9'unun ek araştırmaların teşvik edilmesi gerektiğini düşündükleri,%44,8'inin kenevir bitkisinin tıbbi ve endüstriyel değerinin zamanla artacağını, %39,3'ünün ise ülkemizin kenevir tarımına elverişli olduğunu düşündükleri bulunmuştur. Çalışmamızda erkek hekimlerde esrarın tıbbı kullanımının yasalaşmasını destekleme, esrarın tıbbı kullanımının faydalı ve güvenli bulma, Türkiye'de esrar üretimine destek verme düşünceleri, kadın hekimlerden anlamlı düzeyde yüksekti (p<0,005). Çalışmamızda sigara, alkol ya da esrar kullanımının hekimler arasında esrarın tıbbi kullanımına karşı tutumunda farklılığa yol açmadığı saptanmıştır. Çalışmamızda hekimlerde esrarın eğlence amaçlı kullanımı için yasallaştırılması gerektiğini düşünenlerin esrarın tıbbı kullanımı için yasalaşmasına destek verme, tıbbı esrar kullanımını faydalı ve güvenli bulma, tıbbı esrarın eğitim ve araştırmalarda olmasını onaylama, Türkiye'de esrar üretimine destek verme puanları istatiksel olarak anlamlı yüksekti. Çalışmamızda hekimlerde esrarın tütünden, alkolden ya da reçeteli ilaçlardan daha fazla olumsuz etkisi olduğunu düşünenlerin tıbbı esrarın yasalaşmasına destek verme, faydalı bulma ve toplam tutum puanları düşünmeyenlerden anlamlı düzeyde düşük, zararlı bulma puanları ise yüksekti. Çalışmamızda yapılan korelasyon analizleri ile hekimler arasında esrarın tıbbi kullanımının güvenli olduğu, yasallaştırılması ve ülkemizde üretilmesi gerekliliği gibi konulara olumlu yaklaşma tutumlarının yaş arttıkça belirgin olarak arttığını teyit emiştir. Çalışmamıza katılan hekimlerin domain ortalaması alındığında %34.9'ünün esrarın tıbbı kullanımının yasalaşmasını, %36.5'inin esrarın tıbbı kullanımını faydalı ve güvenli olduğunu, %46.7'sinin tıbbı esrar kullanımının zararlı olduğunu, %52.9'unun tıbbı esrar kullanımın araştırılması ve tıp eğitim müfredatında olması gerektiğini, %39'unun ise Türkiye de esrar üretimine destek verdiklerini belirttikleri saptanmıştır. Sonuç ve Öneri: Çalışmamızda Türkiye'de bu konuda yapılan ilk araştırma olma özelliğine sahiptir. Çalışmamızda hekimlerin esrarın kötüye kullanımının olabileceğinden esrarın tıbbi kullanımının yasalaşmasında tereddütlerinin olduğu, esrarın tıbbi kullanım alanları ve etkileri konusunda bilgilerinin yetersiz olduğu, eğitim verilmesine rağmen hekimlerin esrarın tıbbi kullanımı ile ilgili tutum ve davranışlarında belirgin bir farklılığa yol açmadığını düşündürmüştür. Bu nedenle esrarın tıbbi kullanımı konusundaki eğitimlerin bilimsel olarak gözden geçirilmesi gerektiğini bunu hekimlerin tıbbi eğitimleri süresinde ve meslek içibilgilendirmelerinde yaparak çözülebileceğini böylece doğru yöntemlerle yapılan eğitimlerle hekimlerin esrarın tıbbi kullanımı konusunda bilgi düzeyi arttırılarak daha doğru kararlar verebilecektir. Anahtar kelimeler: Tıbbi Esrar, Uzmanlık Öğrencisi, Kannabionid.