Aile hekimliği uzmanlık tez konularının uzmanlık eğitimi yetkinlik hedefleri ile örtüşme durumunun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ORHAN KORAY ARBERK
Danışman: Memet Taşkın EGİCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, Türkiye'de aile hekimliği uzmanlık alanında hazırlanmış tıpta uzmanlık tezlerinin uzmanlık eğitimi yetkinlik hedefleriyle örtüşme durumunun değerlendirilmesi amaçlandı. Ayrıca tezlerin bibliyometrik, kurumsal ve yöntemsel özellikleri incelendi. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nde 2000-2024 yılları arasında kayıtlı aile hekimliği uzmanlık tezlerinin değerlendirildiği, doküman incelemesine dayalı tanımlayıcı-kesitsel bibliyometrik bir araştırmadır. Tarama ve uygunluk değerlendirmesi sonucunda çalışma kriterlerini karşılayan 5.164 tez analize dâhil edildi. Tez konuları aile hekimliğine özgü klinik yetkinlikler, girişimsel yetkinlikler ve rotasyon hedefleri bakımından değerlendirildi; nihai örtüşme değerlendirmesi bu üç başlık üzerinden yapıldı. Tez konuları ayrıca ICPC-2 çerçevesinde sınıflandırıldı. Veriler sayı, yüzde ve uygun özet ölçüleriyle sunuldu; karşılaştırmalarda Pearson ki-kare ve Mann-Whitney U testleri kullanıldı. Bulgular: Tezlerin 3.503'ü (%67,8) 2020-2024 döneminde tamamlandı. Tezlerin 2.916'sı (%56,5) üniversitelerde, 2.248'i (%43,5) Sağlık Bilimleri Üniversitesi/Sağlık Bakanlığı çatısı altındaki eğitim kurumlarında hazırlanmıştı. Ayrıca 2.830 tez (%54,8), Eğitim Aile Sağlığı Merkezi (EASM) bulunan eğitim kurumlarında hazırlanmıştı. Kadın yazar oranı %60,7, birinci danışmanı aile hekimliği uzmanlık alanından olan tez oranı %85,0 idi. Kesitsel çalışmalar ilk sıradaydı (n=4.165; %80,7). Tezlerin 3.807'si (%73,7) uzmanlık eğitimi yetkinlik hedefleriyle doğrudan, 573'ü (%11,1) dolaylı-sınırda örtüştü; toplam örtüşme 4.380 tezde (%84,8) saptandı. Klinik/girişimsel yetkinliklerde diyabet, obezite, depresyon, çocuk ve ergen sağlığının korunması, tütün bağımlılığı yönetimi ve bağışıklama; rotasyon hedeflerinde ise iç hastalıkları, ruh sağlığı ve hastalıkları ile kadın hastalıkları ve doğum başlıkları öne çıktı. ICPC-2 ile toplam örtüşme 3.508 tezde (%67,9) saptandı. Sonuç: Aile hekimliği uzmanlık tezlerinin önemli bölümü uzmanlık eğitiminin klinik yetkinlikleri, girişimsel yetkinlikleri ve rotasyon hedefleriyle ilişkilidir. Bununla birlikte bu ilişki tüm müfredat başlıklarına dengeli dağılmamaktadır. Tez konuları özellikle kronik hastalıklar, ruh sağlığı, koruyucu hizmetler, danışmanlık, tarama ve yaşam döngüsü izlemi çevresinde yoğunlaşmaktadır. Klinik yetkinlik, girişimsel yetkinlik ve rotasyon hedeflerinde açık karşılığı sınırlı kalan bazı güncel konuların, gelecekteki müfredat güncellemeleri ve tez planlama süreçlerinde ayrıca izlenmesi yararlı olabilir. Tez önerisi aşamasında ilgili klinik yetkinlik, girişimsel yetkinlik veya rotasyon hedefinin açıkça belirtilmesi, tez konularının müfredatla bağını daha görünür kılabilir. Anahtar Kelimeler: Akademik tezler; Aile hekimliği; Bibliyometrik analiz; Eğitim müfredatı; Tıpta uzmanlık eğitimi; Yetkinlik temelli eğitim.