Tip 2 diyabet hastalarında sarkopeni ve kardiyovasküler risk arasındaki ilişkinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASAN HAKAN ÇOBAN
Danışman: Kadem ARSLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Diyabetin sarkopeniyle ve de makrovasküler boyutta kardiyovasküler hastalıklarla ilişkisi mevcuttur. Bu iki durum hem tek başlarına hem de bir arada bulunduklarında diyabetin hastalık yükünü arttırmakta ve bu durum da diyabet araştırmalarına ve tedavisine daha geniş boyutlu ve de farklı bir gözle bakılmasını gerektirmektedir. Tip 2 diyabetik hastalarda sarkopeni tanı yöntemlerini ve kardiyovasküler risk skoru olarak SCORE2 Diyabet'i kullanarak, sarkopeni ve kardiyovasküler risk arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, 30 Nisan 2024–30 Nisan 2025 tarihleri arasında, Sancaktepe Şehit Prof. Dr. İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Poliklinikleri'ne başvuran 40–65 yaş arası tip 2 diyabetli bireyler ile sağlıklı kontrol grubu dahil edilerek yürütülmüştür. Hasta ve kontrol grubunun; sosyodemografik özellikleri, tıbbi öyküleri, alışkanlıkları ve laboratuvar parametreleri incelenerek kayıt altına alınmıştır. Tüm katılımcılara ultrasonografi ile her iki üst ve alt ekstremite rectus femoris ve biceps brachii'den kas kalınlık, cilt altı kalınlığı, yüzey alanı ve yüzey çevresi ölçümleri ve el dinamometresi ile de sağ ve sol elden kas gücü ölçümleri yapılmıştır. Ayrıca 5 kez otur-kalk ve 4 metre yürüme testleri de uygulanmıştır. Kardiyovasküler risk değerlendirmesi için hasta grubunda SCORE2 Diyabet ve kontrol grubunda ise SCORE2 skorları hesaplanarak kaydedilmiştir. Elde edilen verilerle hasta ile kontrol grubu arasında ve hasta grubunda kas ölçümleri ile SCORE2 puanları arasında karşılaştırmalar ve istatistiksel analizler yapılmıştır. Bulgular: Çalışmamıza 114 kişi hasta grubu ve 107 kişi kontrol grubu olarak dahil edilmiştir. Tüm katılımcıların yaş ortalaması 51,26±8,31 yıl, hasta grubununki 51,89±8,35 yıl ve kontrol grubununki ise 50,59±8,24 yıldı. Tüm katılımcıların %53,8'i kadın, %46,2'si erkekti, hasta grubunda kadın oranı %53,5, kontrol grubunda ise %54,2'ti. Gruplar arasında yaş ve cinsiyet açısından anlamlı fark yoktu. Hasta grubunda medyan SARC-F skoru, kontrol grubuna göre anlamlı daha yüksekti (p=0,001). Sağ el sıkma gücünün sarkopenik olarak değerlendirildiği bireylerin oranı hasta grubunda %16,7, kontrol grubunda %6,5 olarak saptanmıştır. Hasta grubunda sağ el sıkma gücüne göre sarkopenik olma oranı, kontrol grubuna göre anlamlı daha yüksekti (p=0,020). Sağ ve sol rectus femoris kas yüzey alanı, kalınlığı ve kas alanı açısından da gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Kontrol grubunda sol biceps brachii kas yüzey çevresi hasta grubuna göre anlamlı daha fazlaydı (p=0,034). Hasta grubunda medyan SCORE2 değeri kontrol grubuna göre anlamlı daha yüksekti (p<0,001) ve cinsiyete göre SCORE2 değerlerinde anlamlı bir fark saptanmadı. Hasta grubunun SCORE2 skoru ile 4 metre yürüme süresi arasında pozitif yönlü ve 4 metre yürüme hızı arasında ise negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptanmıştır (p=0,002,p=0,002). Hasta grubunda SCORE2 skoru ile sol rectus femoris kas kalınlığı arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptanmıştır (p=0,009). Hasta grubunda SCORE2 skoru ile visseral yağ değerlendirme skoru arasında pozitif yönlü ve yağ kütlesi arasında negatif yönlü anlamlı korelasyon saptanmıştır (p=0,003,p=0,039). Sonuç: Tip 2 diyabetli hastaların SARC-F skoru, sağ el sıkma gücü ve sol biceps brachii kas yüzey çevresi değerlerini, sağlıklı kontrol grubuna göre sarkopeni açısından anlamlı olarak daha olumsuz saptadık. Tip 2 diyabetli hasta grubunda SCORE2 skoru ile 4 metre yürüme süresi arasında pozitif yönlü ve 4 metre yürüme hızı arasında ise negatif yönlü anlamlı korelasyon saptadık. Hasta grubunda SCORE2 skoru ile sol rectus femoris kas kalınlığı arasında negatif yönlü anlamlı korelasyon bulduk. Hasta grubunda SCORE2 skoru ile visseral yağ değerlendirme skoru arasında pozitif yönlü ve yağ kütlesi arasında negatif yönlü anlamlı korelasyon gözledik. Anahtar Kelimeler: Biceps brachii, El sıkma gücü, Kardiyovasküler risk, Rectus femoris, Sarkopeni, SCORE2, Tip 2 Diyabet, Ultrasonografi