Tedaviye dirençli diyabetik makula ödeminde sistemik ve lokal inflamatuvar biyobelirteçlerin tedavi sonuçları ile ilişkilerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA ÇOBAN
Danışman: Akın ÇAKIR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç : Çalışmamızda tedaviye dirençli diyabetik makula ödemi (DMÖ) hastalarından alınan kan örneğinde bakılan sistemik inflamatuvar biyobelirteçler ve optik koherens tomografideki lokal inflamatuvar biyobelirteçler ile halihazırda devam eden tedavi yanıtı ilişkisi değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem : Bu çalışma prospektif, open label , non-randomize gözlemsel bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi Göz Kliniği Retina biriminde 18 Nisan 2022 ile 18 Ekim 2023 tarihleri arasında başvurmuş ve DMÖ nedeniyle 3 doz intravitreal bevasizumab tedavisine yeterli yanıt alınamamış; intravitreal anti-VEGF ya da intravitreal steroid tedavisine geçilecek olan, düzenli olarak en az 6 ay takibe gelmiş 18 yaş üstü 80 gönüllü hasta çalışmaya dahil edildi. İntravitreal ajanların değiştirilmesi öncesinde sistemik inflamatuar biyobelirteç ve lokal (OKT) biyobelirteçlerin değerlendirilmesi planlandı. Kan örneklerinde bakılan belirteçler şunlardır: IL-6, IL-8, TNF-a, ICAM-1, MCP-1, VEGF, HbA1c, CRP, ESR, hemogram, kreatinin, AST, ALT, kolesterol. Hastalar ilaç değişiminden sonra 3 ay boyunca aylık olarak takip edildi. Sistemik inflamatuar biyobelirteçlerin düzeyinin ve tedavi etkinliği ile ilişkilerinin değerlendirilmesi amaçlandı. Ayrıca lokal OKT biyobelirteçleri (seröz maküla dekolmanı ve hiperreflektif odaklar vb.) ve bunların tedavi sonuçlarıyla ilişkileri incelendi. Ayrıca sistemik inflamatuvar biyobelirteçler ile OKT'deki lokal biyobelirteçler arasındaki ilişki değerlendirildi. Veriler SPSS versiyon 21 paket programında analiz edilip p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular : Çalışmaya 80 naïve diyabetik makula ödemi hastasının 115 gözü dahil edildi. Ranibizumab grubunda 68, deksametazon grubunda 47 göz çalışma kapsamına alınmıştır. Ranibizumab grubunda tedavi takibi boyunca uygulanan iğne sayısı ortalama 5,61 ± 0,62 iken deksametazon grubunda 4,00 ± 0,00 'dır (P<0,001). Görme keskinliği değerleri incelendiğinde her iki grubun görme keskinliği ortalamasının zamanla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artış gösterdiği (p=0,01) fakat iki grup arasında harf kazanımı açısından anlamlı bir fark olmadığı görüldü (p=0,382). Santral makula kalınlıkları incelendiğinde her iki grubun santral makula kalınlığı ortalamasının zamanla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azalma gösterdiği (p<0.001) ve switch sonrası 2. ayda iki grup arasında deksametazon lehine santral makula kalınlığındaki düşüş açısından anlamlı bir fark olduğu görüldü. (p<0.001) Enjeksiyon çeşidinin dexametazon ya da ranibizumab olmasının etkisi devam ederken bu etkinin yanı sıra koveryans analizinde Sİİ ve IL-6'nın 2. aydaki deksametazon lehine olan bu farkın üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkisi saptanmıştır. (sırasıyla p=0,028, p=0,001). IL-6 ve Sİİ yüksekliği hastanın deksametazona erken yanıtı belirlemede istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. IL-6 yüksekliğinin hiperreflektif nokta (HRN), subfoveal sert eksuda varlığı, dış limitan membran (DLM) hasarı ile korele olduğu saptanmıştır. IL-8 seviyesi sert eksuda miktarı, subfoveal sert eksuda varlığı, DLM hasarı, elipsoid zon (EZ) hasarı ile pozitif yönlü korele bulunmuştur. MCP-1 yüksekliği subfoveal sert eksuda varlığı, epiretinal membran (ERM), DLM hasarı ile korele saptanmıştır. TNF-alfa yüksekliği seröz makula dekolmanı (SMD) varlığı ve hacmi, subfoveal sert eksuda varlığı, DLM hasarı ile korele bulunmuştur. VEGF-a seviyesi SMD varlığı ve hacmi, subfoveal sert eksuda varlığı,ERM ve DLM hasarı ile korele bulunmuştur. ICAM-1 sert eksuda miktarı ve DLM hasarı ile ilşkili bulunmuştur. ICAM-1 yüksekliği makula ödeminin kistoid yapıda olması ile korele bulundu. Ayrıca sistemik inflamatuvar indeks (Sİİ), TNF-alfa, ICAM-1, VEGF-a yüksekliği artımış iğne gereksinimi ile ilişkili bulundu. HbA1c ve IL-6 seviyesi santral makula kalınlık (SMK) kazanımı ile ilşikili bulundu. Takipler süresince hiçbir hastada iğne ile ilişkili bir komplikasyon gelişmemiştir. Sonuç: Sistemik enflamatuvar belirteçler ile lokal OKT belirteçleri arasında anlamlı korelasyonlar bulunmaktadır. Bevasizumaba dirençli olup ranibizumab veya deksametazona switch edilen olgularda 2. ay anatomik yanıtları deksametazon lehine anlamlıdır. Başlangıç Sİİ ve IL-6 seviyesi deksametazona alınan anatomik yanıt ile ilişkilidir. Anahtar Kelimeler: Diyabetik makula ödemi,sistemik biyobelirteç, inflamasyon, lokal OKT biyobelirteç