Bazı tıbbi bitkilerin biyolojik aktivitelerinin incelenmesi ve aktif fenolik bileşiklerin analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FARMAKOGNOZİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA GÜLRUY AYDIN
Danışman: Emir Alper TÜRKOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı Achillea setacea, Achillea millefolium subsp. millefolium, Tanacetum macrophyllum, Paeonia mascula subsp. arietina, Plantago lanceolata ve Hypericum perforatum bitkilerinden elde edilen farklı ekstrelerin (petrol eteri, kloroform, etanol) biyolojik aktivitelerini (antioksidan, antiasetilkolinesteraz, antiüreaz ve esteraz aktiviteleri) incelemek ve güçlü biyolojik aktivite gösteren ekstrelerin içerdiği majör fenolik bileşikleri HPLC-DAD sistemi ile analiz etmektir. Gereç ve Yöntem: Bitkilerden elde edilen farklı ekstrelerin içerdiği total fenolik madde miktarı FCR yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Ekstrelerin antioksidan aktiviteleri DPPH, CUPRAC, FRAP ve ABTS/TEAC yöntemleriyle incelenmiştir. Ayrıca ekstrelerin antiasetilkolinesteraz, antiüreaz ve esteraz aktiviteleri sırasıyla Ellman, İndofenol ve Esteraz yöntemleri ile tayin edilmiştir. Güçlü aktivite gösteren ekstrelerin içerdiği majör fenolik bileşikler HPLC-DAD ile belirlenmiştir. Bulgular: Elde edilen sonuçlara göre Paeonia mascula subsp. arietina bitkisinden elde edilen etanol ekstresi antioksidan aktivite tayin yöntemlerinden DPPH (IC50: 0,010±0,0001 mg/mL) ve ABTS/TEAC (52,843±0,0001 mM Troloks eşdeğeri/mg ekstre) yöntemlerinde en güçlü aktivite göstermiştir. Aynı ekstre insan karbonik anhidraz (hCA) II enzimini en güçlü inhibe eden ekstre (IC50: 0,0028 mg/mL; Ki: 0,0019 mg/mL) olarak belirlenmiştir. T. macrophyllum bitkisinden elde edilen kloroform ekstresinin (0,733±0,035 mM FeSO4/mg ekstre) en iyi demir (III) iyonu indirgeme antioksidan gücünü (FRAP) gösterdiği tespit edilmiştir. En yüksek bakır (II) iyonu indirgeyici antioksidan kapasiteye Achillea setacea bitkisinden elde edilen etanol ekstresinin (5,502±0,072 mM Troloks eşdeğeri/mg ekstre) sahip olduğu belirlenmiştir. Bu ekstre aynı zamanda diğer ekstrelerden daha yüksek antiüreaz (%13,475±3,710) aktivite göstermiştir. Antiasetilkolinestereaz aktivite sonuçları incelendiğinde en yüksek inhibisyon A. millefolium subsp. millefolium bitkisinin kloroform ekstresinde (%82,819±2,747) görülmüştür. Sonuç: Etkili biyoaktivite gösteren bitkiler iyileştirici potansiyele sahiptir ve daha ileri araştırmalar ile ilaç sanayinde yeni bulguların elde edilebilmesini sağlayabilmektedir. Anahtar Kelimeler: antioksidan, antiasetilkolinesteraz, antiüreaz, esteraz, HPLC-DAD