Asitli hastalarda serum asit albumin gradienti ve asit sıvısında total protein oranının transuda-eksuda tanısal ayrımındaki rolünun kıyaslanması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALP EREN BEKMEZCİ
Danışman: Sevil UYGUN İLİKHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu retrospektif çalışmada, asitli hastalarda serum-asit albümin gradiyenti (SAAG) ve asit sıvısında total protein (ASTP) oranının transüda–eksüda ayrımındaki sensitivite ve spesifitesinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu iki biyokimyasal parametrenin birlikte değerlendirilmesinin, özellikle tanı koymada güçlük yaşanan olgularda daha net sonuçlar elde edilmesini sağlayabileceği ve gelecekte yapılacak çalışmalara ışık tutacağı düşünülmektedir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma tek merkezli, retrospektif bir araştırmadır. Ocak 2022 - Mart 2025 tarihleri arasında T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Bilkent Şehir Hastanesi İç Hastalıkları ve Gastroenteroloji servisleri ile yoğun bakım ünitelerinde herhangi bir nedenle yatan, dahil edilme ve dışlanma kriterlerini karşılayan toplam 142 hasta (61 kadın, 81 erkek) çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcıların yaşı, cinsiyeti ve tıbbi öykülerindeki tanılı hastalıklar hastane otomasyon sisteminden (HICAMP) taranarak kaydedilmiştir. Laboratuvar verileri aynı sistemden alınarak serum albümin (g/dL), asit albümin (g/dL), asit sıvısı total protein (g/dL), serum total protein (g/dL), asit sıvısı hücre sayımı ve serum NT-proBNP (pg/mL) düzeyleri kaydedilmiştir. Serum-asit albümin gradiyenti (SAAG) değerleri hesaplanmıştır. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 142 hastanın ortanca (25-75persentil) yaşı 66.5 (60.0-75.0) iken %43.0'ı (n=61) kadındı. Portal hipertansiyona bağlı asiti (PHTA) olan hasta sayısı 110 (%77.46) idi. Bunların 33 ü(%30) non-alkolik steatohepatit (NASH), 23 (%20.9) hepatit B veya hepatit C enfeksiyonu, 16 (%14.54) alkol, 15'i (%13,6) kardiyak neden, 18 (%16.36) kriptojenik etiyolojideydi. Portal hipertansiyona bağlı olmayan asiti (NPHTA) bulunan 32 (%22.54) hastanın tamamında altta yatan neden asit sıvı sitolojisinde pozitif maligniteydi.Ortanca (25–75 persentil) laboratuvar değerleri incelendiğinde; serum albümin düzeyi 25,45 (23,0–30,0) g/L, asit albümin düzeyi 8,87 (3,32-22,41) g/L, serum total protein düzeyi 57,6 (52,0–66,0) g/L, asit total protein düzeyi 18.52 (10,0–49,0) g/L olarak saptanmıştır. Asit beyaz küre sayısı 176,26 (40,0–1488,0) ×10⁶ hücre/L, asit kırmızı küre sayısı 10,0 (10,0–119,0) ×10⁹ hücre/L, serum–asit albümin gradiyenti (SAAG) 1,7 (1,3–2,1) ve NT-proBNP düzeyi 1100,0 (314-4331) ng/L olarak belirlenmiştir. ASTP 25 g/l (eksüda) vasfında olan hasta oranı %33.81'di (n=48) ASTP>25 g/(Eksüda) olan hastalarda portal hipertansiyona bağlı olmayan asit (NPHTA) olma olasılığı anlamlı düzeyde daha yüksektir (p 25 g/l olan hasta grubunda anlamlı şekilde daha düşük olduğu saptanmıştır (p 25 g/l olma ihtimali (p=0.001) istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha düşüktü. Sonuç: Bu çalışma, asitli hastalarda SAAG ve ASTP'nin birlikte değerlendirilmesinin, transüda–eksüda ayrımında tek başına kullanılan parametrelere kıyasla daha yüksek tanısal doğruluk sağladığını göstermiştir. Bulgular, bu iki biyokimyasal göstergenin kombine kullanımının klinik karar sürecine önemli katkı sağlayabileceğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Serum asit albümin gradiyenti, transüda, eksüda