Sağlık çalışanlarında sosyal medya bağımlılığı ile yaşam doyumu arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR TEPECİK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLSER PARILDAR
Danışman: Yasemin KILIÇ ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Modern çağın en önemli iletişim araçları arasında gösterilen sosyal medya uygulamalarının artan kullanımı sonucunda sosyal etkileşim, paylaşım, işbirliği ve yeni toplumsallaşma şekilleri gibi olumlu etkilerin yanında aşırı internet kullanımı, patolojik internet kullanımı, internet bağımlılığı, sosyal medya bağımlılığı gibi olumsuz etkiler ile de karşılaşılmaktadır. Sosyal medya kullanımının artması ile birlikte sosyal ilişkilerde yüz yüze iletişimin yerini sanal ilişkiler almakta ve yaşam doyumunun temellerinden olan iletişimdeki bu dönüşüm sürecinin bireylerin yaşam doyumu üzerindeki etkisi merak uyandırmaktadır. Bu çalışmada sağlık çalışanlarının sosyal medya bağımlılığı ve yaşam doyumu arasındaki ilişki ve ilişkili faktörleri incelemek amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı nitelikteki araştırma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi çalışanları ile yürütüldü. Araştırmanın evreni 2020 yılı Şubat ve Mart aylarında görev yapan 3750 sağlık çalışanıydı. Araştırma, meslek gruplarının dağılımına göre basit tabakalama yöntemine göre belirlenen 380 sağlık çalışanından oluşan örneklem ile yürütüldü. Araştırmaya katılmayı kabul eden sağlık çalışanlarına 3 kısımdan oluşan veri toplama formu uygulandı. Anketin ilk kısmında katılımcıya ait sosyodemografik değişkenler ve sosyal medya kullanım alışkanlıklarına ait sorular, ikinci kısımda; Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği-Yetişkin Formu; üçüncü kısımda ise Yaşam Doyumu Ölçeği yer almaktaydı. Elde edilen veriler istatistik paket programında Pearson ki-kare analizi ile Fisher-Freeman-Halton, Student's T ve Mann Whitney U testlerinin yanı sıra, ANOVA ve Kruskal Wallis ile analiz edilmiştir. Korelasyon ilişkilerinde Pearson ve Spearman korelasyonları uygulanarak; %95 güven aralığında değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan 380 sağlık çalışanının yaş ortalaması 35,1±7,9 yıl, %58,4'ünü kadın, %29,2'si lisans mezunu, %26,3'ü hekimdi. Katılımcıların %3,2'si sosyal medya hesabı bulunmadığını, %35'i iki, %33,9'u üç, %7,6'sı dört, %5'i ise 5 veya daha fazla sosyal medya hesabı bulunduğunu beyan etti. Çalışma grubunun %51,6'sı sosyal medyayı günde 1-2 saat kullandığını, %31,1'i ise günde 3-4 saat kullandığını belirtti. Çalışma grubunun Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (SMBÖ) sanal tolerans alt boyutunun ortalama puanı 26,26±6,77; sanal iletişim alt boyutunun ise 19,34±7,26 olarak hesaplanmıştır. SMBÖ toplam puanı ortalaması 45,47±12,01'dir. Medeni durum, çocuk sayısı, iş yerinde kablosuz internet erişimi, sahip olduğu sosyal medya hesapları sayısı, sosyal medya hesabı kullanım süresi, ekran kullanım süresi ve hattına tanımlı internet paketi miktarı ile SMBÖ toplam puanı arasında istatistiksel anlamlı ilişki mevcuttu. Bekar olanların, iki ve daha fazla sayıda sosyal medya hesabı olanların, sosyal medyada günlük 3-4 saat, 5-6 saat ve 6 saatten fazla vakit geçirenlerin, günde 5-6 saat ya da 6 saatten fazla ekran kullanım süresi olanların, hattında 6-10 gb, 10 ve üzeri veya sınırsız internet bulunanların SMBÖ toplam puanı anlamlı olarak daha yüksek bulundu. Katılımcıları Yaşam Doyumu Ölçeği ortalama puanı ise 15,79±4,32'dir. Evli olanların, lisans veya doktora mezunu olanların, haneden birden fazla kişi yaşayanların ve hekim grubunun yaşam doyumu puanı anlamlı yüksekti. Yaşam Doyumu Ölçeği puanı ile SMBÖ toplam puanı ve alt boyutları arasında anlamlı bir korelasyon saptanmadı. Ayrıca internet kullanım davranışları ile Yaşam Doyum Ölçeği puanları arasında da anlamlı ilişkiye rastlanmadı. Sonuç: Sağlık çalışanlarının büyük çoğunluğu sosyal medyayı günlük hayatında kullanmaktadır. Medeni durum, çocuk sayısı, iş yerinde kablosuz internet erişimi varlığı, sahip olunan sosyal medya hesapları sayısı, sosyal medya hesabı kullanım süresi, ekran kullanım süresi ve hatta tanımlı internet paketlerinin miktarı sosyal medya bağımlılığı ile ilişkilidir. Yaşam Doyumu medeni durum, hanedeki birey sayısı ve eğitim düzeyi ile ilişkili iken, sosyal medya ve internet kullanımına dair değişkenler ile ilişki saptanmamıştır. Katılımcıların Yaşam Doyumu Ölçeği puanı ile SMBÖ toplam puanı ve alt boyutları arasında anlamlı ilişki yoktur. Anahtar kelimeler: Aile hekimliği, bağımlılık, iletişim, internet, ruh sağlığı