Akromegali hastalarında rutin kolonoskopi hazırlığı başarı oranları ve bağırsak temizliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PINAR DOĞAN
Danışman: Mine ADAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Akromegali; artmış büyüme hormonu (BH) salgılanmasına bağlı oluşan ve bu nedenle insülin benzeri büyüme faktörü- 1 (IGF-1) salınımı artışı görülen ve yavaş ilerleyen kronik sistemik bir hastalıktır. Akromegalinin en sık sebebi ön hipofizde büyüme hormonu salgılayan adenom varlığı olup bu hasta grubunda akral kemik ve yumuşak dokularda büyüme görülür. Artmış BH ve IGF-1'e bağlı çeşitli lokal veya sistemik belirtiler ortaya çıkmaktadır. Akromegali hastalarında gastrointestinal sistem belirtilerinden bazıları; kolonda polip sıklığında artış, kolon uzunluğunda artış, mukozal kıvrımlarda artış ve organomegali görülmesidir. Artmış kolorektal kanser riski nedeniyle söz konusu hastalarda kolonoskopi yapılması önerilmektedir. Bu çalışmadaki amacımız; akromegali hastalarının kolonoskopi bulgularının daha net değerlendirilebilmesi adına bağırsak temizliğinin önemini vurgulamak, kolonoskopi bulgularını değerlendirmek, kolonoskopi işlemi öncesi rutin bağırsak temizliğinin yeterliliğini belirlemek ve böylece kolorektal neoplazi riski yüksek olan bu hastalıkta tanının daha net ve doğru konulmasını hedeflemektir. YÖNTEM: Bu çalışmaya Ağustos 2013 ile Ağustos 2023 tarihleri arasında Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Polikliniği'nde takipli olan 18-80 yaş arası akromegali tanılı 92 hasta vaka grubu olarak dahil edilmiştir. Kontrol grubu olarak da Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Gastroenteroloji Polikliniği'nde bilinen kronik hastalığı olmayan ve tarama amaçlı kolonoskopisi yapılan 18-80 yaş arası 92 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Bu çalışmada vaka grubundaki ve kontrol grubundaki hastaların yaşları, cinsiyetleri ve kolonoskopi raporları hasta dosyaları incelenerek elde edilmiştir. Çalışmada bu veriler retrospektif olarak incelenmiştir. Çalışmaya; kolonoskopi işlemi öncesi aynı bağırsak temizliği prosedürü aynı süre ile anlatılan ve bağırsak temizliği için aynı ilaçlar kullanılan, akromegali tanısı olan ve akromegali tanısı olmayan hastaların aynı sedasyon protokolü uygulanması altında, aynı gastroenterolog tarafından yapılmış olan kolonoskopi işlemi sonuçları ve bulguları dahil edilmiştir. Gebe hastalar, 18-80 yaş aralığı dışındaki hastalar, kolonoskopi raporunda bağırsak temizliği belirtilmeyen hastalar ve bilinen malignite öyküsü olan hastalar çalışmaya dahil edilmemiş olup bu özelliklerin varlığı çalışmamızın dışlanma kriterlerini olarak belirlenmiştir. Çalışmaya dahil edilen akromegali hastaları ve kontrol grubu vakalarının kolonoskopi bulguları detaylı şekilde kaydedilmiş ve bağırsak temizlikleri ise Aronchick Bağırsak Hazırlığı Skalası (ABPS) ile değerlendirilmiştir. BULGULAR: Çalışmaya dahil edilenlerin yaş ortalaması 52,1±11,84 yıl, ortanca yaş 53 yıl olarak hesaplandı. Çalışmaya 92 kontrol ve 92 akromegali olmak üzere 184 kişi dahil edildi. Akromegali hastalarının %66.30'u (n=61) kadın, %33.70'i (n=31) erkek olup kontrol grubunun %53.26'sı (n=49) kadınken, %46.74'ü (n=43) erkekti. Çalışmada kontrol ve akromegali grupları arasında cinsiyet açısından istatistiksel anlamlı düzeyde fark gözlenmedi (p>0,05). Kontrol grubunda yer alan katılımcıların yaşı akromegali grubundan istatistiksel anlamlı düzeyde yüksekti (p 0,05). Çalışmada kontrol ve akromegali grupları arasında çoklu polip sıklığı açısından istatistiksel anlamlı düzeyde fark gözlenmedi (p>0,05). Kontrol grubunda polip saptananların yaşı polip saptanmayanlardan istatistiksel anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p 0,05). SONUÇ: Kılavuzlar akromegali hastalarına tanı anında ve takipte kolonoskopi yapılmasını önermektedir. Kolon patolojilerinin eksiksiz ve doğru değerlendirilebilmesi için yeterli bir bağırsak temizliğinin olması gerekmektedir. Çalışmamızın sonuçları kolonoskopi işlemi öncesi uygulanan bağırsak temizliğinin önemini vurgular niteliktedir. Çalışmamızda; akromegali hastalarında rutin bağırsak hazırlığının genel popülasyona oranla daha yetersiz kaldığı sonucuna ulaşılmış olup, kolorektal neoplazi riskinin arttığı bu hasta grubunda yeterli bağırsak temizliği için yeni bir prosedür belirlenmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır. Akromegali hastaları kolonoskopi işlemi öncesi ek bağırsak temizliği yapılması açısından değerlendirilmeli ve en uygun prosedür ile işlem öncesi bağırsak temizliği yapılmalıdır. Bu hasta grubunda, klinisyenlerin de hastaların da kolonoskopi işlemi öncesi hazırlık sürecinde bu açılardan farkındalıklarının artması gerekmektedir. ANAHTAR KELİMELER: Akromegali, kolonoskopi, bağırsak temizliği, bağırsak hazırlığı