Plazma presepsin düzeyinin sepsisin tanı ve prognozundaki önemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KAYSERİ ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OZAN KONAK
Danışman: Ali ÇETİNKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Sepsis, yoğun bakım ünitelerinde sıklıkla karşılaşılan, yüksek morbidite ve mortalite ile karakterize bir klinik durumdur. Çok sayıda araştırmaya rağmen, sepsisli hastaların tanısı ve prognozunun belirlenmesi için ideal bir biyobelirteç henüz bilinmemektedir. Bu çalışmanın amacı serum presepsin düzeyinin sepsisin tanı ve prognozunu öngörmedeki rolünü araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 01.11.2024–01.03.2035 tarihleri arasında Dahiliye Yoğun Bakım Ünitesi'ne sepsis tanısıyla yatırılan, 18 yaş üzerindeki hastalar dahil edilmiştir. Hastaların demografik özellikleri, biyobelirteç düzeyleri, laboratuvar değerleri, hastalık şiddeti değerlendirme skorları, kültür sonuçları, mekanik ventilasyon (MV) ve vazopressor (VP) ihtiyacı ile mortalite durumu prospektif olarak kaydedilmiştir. Presepsin düzeyi ELISA yöntemiyle ölçülmüş; diğer biyobelirteçler, mortalite vazopressor ihtiyacı ve mekanik ventilasyon ihtiyacı arasında istatistiksel analiz yapılmıştır. Bulgular: Toplam 41 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların ortalama yaşı 71,49±14,69 olup %61 'i erkek %39 'u kadındır. Hastaların %24,4'ünde Üriner Sistem Enfeksiyonu, %34,1'inde Solunum Sistemi Enfeksiyonu, %14,6'sında Gastrointestinal Sistem Enfeksiyonu, %19,5'inde Hepatobiliyer Sistem Enfeksiyonu, %7,3'ünde Yumuşak Doku Enfeksiyonu geliştiği tespit edilmiştir. Kültürde üreme oranı %56,1 olarak kaydedildi. ( %36,6'sında kan kültüründe, %17,1'inde idrar kültüründe ve %2,4'ünde endotrakeal aspirasyon kültüründe). Gram boyama sonuçlarına göre, %63,6 gram negatif bakteri, %18,2 gram pozitif bakteri ve %18,2 oranında mantar üremesi tespit edildi. Kültür de üreme olan hastaların APACHE 2 skoru üreme olmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksekti(p:0.46); idrar kültüründe üreme olan hastaların albümin değeri istatistiksel olarak anlamlı derecede daha düşüktü(p:0.02). Gram negatif bakteri üremesi olan hastaların MEWS skoru istatistiksel olarak anlamlı derecede düşüktü(p:0.032). Yapılan korelasyon analizinde CRP ile prokalsitonin arasında orta düzeyde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulundu(p:0.000). Prokalsitonin ile Laktat arasında orta düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki(p:0.001); Prokalsitonin ile SOFA skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir ilişki bulundu(p:0.026).Evre 2 ABY gelişen hastaların PCT düzeyleri istatiksel olarak anlamlı derecede daha yüksekti(p:0.041).Presepsin düzeyi ve mortalite arasında ROC analizi yapıldı anlamlı bir cuttoff değeri bulunamadı(p:0.574),kit prospektüsündeki referans aralığına göre tüm hastalarda presepsin düzeyi normalin sütünde ölçüldü. Mekanik ventilasyon ihtiyacı olan hastaların Presepsin düzeyi istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksekti(p:0.038). Hastaların %46.3'ünde yoğunbakım mortalitesi gelişti. Mortalite gelişen hastaların APACHE 2, MEWS Skoru ve BUN değerleri istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek, albümin ve hastane yatış gün sayısı daha düşüktü(p<0.05). Hastaların %12.2 'sinde Mekanik Ventilasyon (MV) ihtiyacı gelişti.MV ihtiyacı olan hastaların Presepsin, SOFA, APACHE 2, MEWS Skoru ve LAKTAT değerlerinin istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğu tespit edildi(p<0.05).Hastaların %22 'sinde Vazopressor(VP) ihtiyacı geliştiği görüldü. VP ihtiyacı olan hastların Yaş,INR, SOFA, FiO2, APACHE-2, MEWS Skoru ve LAKTAT değerlerinin istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğu, Platelet değerlerinin daha düşük olduğu tespit edildi(p<0.05).Laktat/presepsin oranın Vazopressör ihtiyacı gelişen hastalarda istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğu tespit edildi(p:0.015). Sonuç: Bulgularımız; presepsin düzeyinin sepsis ve septik şok tanısında ve sepsis hastalarında mekanik ventilasyon ihtiyacını öngörmede yararlı olabileceğini fakat prognoz ve mortaliteyi öngörmede etkisinin yetersiz olduğunu göstermektedir Anahtar sözcükler: Sepsis, presepsin, mortalite,vazopressör ihtiyacı