Psikoz bağlanma ölçeği: Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması ve şizofrenide bağlanma biçimleri ile sosyal biliş, duygu düzenlenmesi ve içgörünün ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİHAN BÜYÜKLÜOĞLU
Danışman: Erol GÖKA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bağlanma kuramı Bowlby tarafından geliştirilmiş, doğumdan itibaren birincil bakımverenle kurulan ilişkinin ağırlıklı olarak yaşamın ilk birkaç yılında şekilllendikten sonra içsel çalışma modelleri aracılığıyla başkaları ile kurulan ilişkilerde rol oynadığını gösteren, güvenli bağlanmayı sağlıklı gelişim süreçleriyle ilişkilendiren, güvensiz bağlanmanın ise ruhsal hastalıkların kökenini açıklamada kullanışlı bir çerçeve sağladığını ilk olarak öne süren bir gelişimsel kuramdır. Güvensiz bağlanma ile şizofreni arasındaki ilişki birçok çalışma ile gösterilmiş olup semptom şiddetinde, güvensiz bağlanma zemininde, sosyal biliş, duygu düzenleme stratejileri ve içgörünün rol oynadığı bildirilmiştir. Çalışmamızda Psikoz Bağlanma Ölçeği'nin Türkçeye uyarlanarak geçerlilik-güvenilirlik analizinin yapılması ve bu ölçekten elde edilen sonuçlar ile bağlanmanın sosyal biliş, duygu düzenleme stratejileri ve içgörü aracılığı ile hastalık şiddeti üzerindeki etkisini araştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Etik kurul onayı alındıktan sonra poliklinikten en az 6 aydır remisyonda olan, dahil edilme kriterlerini karşılayan ve DSM-5'e göre şizofreni tanısı doğrulanmış 88 hasta ve hastane çalışanları arasında duyuru yapılarak dahil edilme kriterlerini karşılayan 82 sağlıklı kontrol bilgilendirilmiş onamları alınmak suretiyle çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalara Psikoz Bağlanma Ölçeği, İlişkiler Ölçeği, Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği, Atıf Karmaşıklığı Ölçeği, Gözlerden Zihin Okuma Testi, Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği ve İçgörünün Üç Bileşenini Değerlendirme Ölçeği; sağlıklı kontrollere hastalık şiddeti ve içgörü ölçekleri yerine DSM Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme-5 eklenmiştir. Veriler paket istatistik programları ile analiz edilmiştir. Bulgular: Psikoz Bağlanma Ölçeği'nin kaygılı bağlanmayı güvenilir şekilde ölçtüğü, kaçıngan bağlanma için tutarlılığının tartışılabilir seviyede kaldığı saptanmıştır. Şizofreni hastalarının sağlıklı kontrollere kıyasla ağırlıklı olarak güvensiz bağlandığı, atıf şemalarının basit uçta olduğu, zihin kuramı performanslarının daha kötü olduğu, uyum bozucu duygu düzenleme stratejilerini daha çok kullandıkları saptanmıştır. Güvensiz bağlanmanın sosyal biliş, duygu düzenleme ve içgörü aracılığı ile hastalık şiddetini etkilediği gösterilmiştir. Sonuç: Çalışmamız bağlanmanın sosyal biliş, duygu düzenleme ve içgörü üzerinden hastalık şiddetine etkisini derleyen bir model sunması bakımından önemlidir. Bu parametrelere aynı anda bakan birkaç çalışmadan biri olması itibariyle literatüre önemli katkı sağlayacaktır. Anahtar kelimeler: şizofreni, bağlanma, sosyal biliş, duygu düzenleme, içgörü, semptomatoloji