Romatoid artrit hastalarında FGF-23 düzeylerinin hastalık aktivasyonu, kemik mineral yoğunluğu ve radyolojik hasar ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİRENÇ ŞERİF ÇELİK
Danışman: Koray AYAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Romatoid artrit (RA) hastalarında ve sağlıklı kontrollerde Fibroblast growth factor-23 (FGF-23) düzeylerinin karşılaştırılması ve RA hastalarında FGF-23 düzeylerinin hastalık aktivasyonu, kemik mineral yoğunluğu ve radyolojik hasar skoru ile ilişkisinin değerlendirilmesi. Gereç ve Yöntem: Bu olgu-kontrol çalışmasına 63 RA hastası (kadın/erkek:47/16) ve 53 sağlıklı kontrol (kadın/erkek:40/13) dahil edildi. Tüm katılımcıların FGF-23 kan düzeylerine bakıldı. Tüm RA hastalarının el ve ayak röntgenleri çekildi ve kemik mineral dansitometre (KMD) ölçümleri yapıldı. RA hastaları hastalık aktivitelerine göre aktif RA (DAS28>3.2) ve inaktif RA (DAS28≤3,2) alt gruplarına ayrıldı. Tüm RA hastalarının ve modifiye Sharp skorları 2 araştırmacı tarafından hesaplandı. FGF-23 düzeyleri gruplar ve alt gruplar arasında karşılaştırıldı. RA hastalarında FGF-23'ün DAS28, modifiye Sharp skoru ve KMD ölçümleri ile korelasyonlarına bakıldı. Bulgular: RA hastalarında ve sağlıklı kontrollerde ortanca (minimum(min)-maksimum(mak)) FGF-23 düzeyleri sırasıyla, 20,07 (11,20-51,02) ve 26,36 (12,57-49,45) bulundu (p<0,001). Aktif ve inaktif RA hastalarında ise ortanca (min-mak) FGF-23 düzeyleri sırasıyla, 21,40 (13,90-51,02) ve 17,89 (11,20-31,19) bulundu (p<0.001). RA hastalarında FGF-23, DAS28 ile korele (Rho=0,301, p=0,017), ancak sırasıyla, femur (Rho=-0.430, p=0,736) ve lomber vertebra (Rho=-0.066, p=0,605) KMD ölçümleri ile korele değildi. RA hastalarında 1. araştırmacının değerlendirdiği modifiye Sharp erezyon skoru FGF-23 ile anlamlı düzeyde koreleydi (Rho=0.273, p=0.036), 2. araştırmacının değerlendirmesinde ise anlamlı olmaya yakındı (Rho=0,230, p=0,08). Sonuç: RA hastalarında FGF-23 düzeyleri sağlıklı kontrolerden düşüktür. FGF-23 düzeyleri RA hastalarında hastalık aktivitesi yüksek olan grupta düşük olan gruba göre daha yüksektir ve hastalık aktivitesi ile koreledir. Ayrıca FGF-23 düzeyleri RA hastalarında radyolojik erezyon skoru ile pozitif korelasyon gösterirken, kemik mineral yoğunluğu ile korele bulunmamıştır. RA'da FGF-23 hastalık aktivitesi ve lokal kemik erezyonu ile ilişkili olabilir. RA'da sistemik osteoporoz FGF-23 dışında başka patofizyolojik mekanizmalar ile gelişiyor olabilir.