Tip 2 diyabetes mellitus hastalarında sodyum glukoz co-transporter 2 inhibitörlerinin sirkadiyen kan basıncı ritmine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞENUR KARAHAN
Danışman: İhsan ATEŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Diyabetes Mellitus, insülin sekresyonunda veya hücrelerde insülinin etkisindeki bozukluklar sonucu ortaya çıkan, hiperglisemi ile karakterize metabolik bir hastalıktır. Hipertansiyon sistemik bir hastalık olup, ciddi komplikasyonlara neden olması ve toplumda sık olarak görülmesi nedeniyle önemli bir sağlık problemidir. Kan basıncı, kalp hızı ve koroner tonus gibi kardiyovasküler parametreler, gün içerisinde sirkadiyen ritm ile değişmektedir. Ambulatuvar kan basıncı izlemi ile gece ölçülen KB değerinde gündüz değerine göre %10 veya daha fazla düşme olması dipper hipertansiyon (DHT), %10'da az düşme olması non-dipper hipertansiyon (NDHT) olarak tanımlanmıştır. SGLT-2 inhibitörleri oral antidiyabetik ajan olup TİP2 DM tedavisinde kullanılmaktadır. Üriner glukoz atılımı ile beraber sodyum atılımını arttırırlar. Osmotik diürez ve natriürezle beraber sıvı atılımı da arttırarak kan basıncını azaltırlar. Daha önceki çalışmalarda SGLT-2 inhibitörlerinin sirkadiyen kan basıncı üzerine etkisi net olarak gösterilememiştir. Bu çalışmamızda SGLT-2 inhibitörlerinin 24 saat ambulatuvar kan basıncı ölçümü ile sirkadiyen kan basıncına etkisini ölçmeyi amaçladık. Aynı zamanda ülkemizde kullanımda olan iki preparatın (Empagliflozin ve Dapagliflozin) birbirine üstünlüğü olup olmadığını göstermeyi hedefledik. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız; tek merkezli prospektif gözlemsel bir çalışma olarak planlandı. Çalışmaya 15 Aralık 2019- 15 Haziran 2020 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi dahiliye kliniğinde Tip 2 DM tanısı ile takip edilen 18-80 yaş arası erkek ya da kadın endikasyonuna uygun olarak SGLT-2 inhibitörü başlanan Tip2 DM hastaları dahil edildi. Çalışmaya tedavisine empagliflozin eklenen 31 hasta, dapagliflozin eklenen 36 hasta olmak üzere toplam 67 hasta katıldı. SGLT-2 inhibitörü başlanmadan önce ve tedavinin 12. haftasında olmak üzere 2 kez 24 saat ambulatuvar kan basıncı ölçümü yapılması olarak planlandı. Ancak koronavirus pandemisi sebebiyle bazı hastaların kontrol ambulatuvar kan basıncı ölçüm tarihlerinde gecikmeler yaşandı. Bu yüzden ortalama takip süresi 19 hafta olarak sonuçlandı. Veri analizi ve istatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Türkiye) programı kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalaması 52,4±8,4 yıldır. Hastaların %58,2 (n=78) erkek, %41,8 (n=28) kadındır. Hastaların BMI ortalaması 29,0±3,5 kg/m2'dir. SGLT-2 inhibitörü tedavisi sonrası hastaların %22,4'ünün (n:15) bazal sistolik kan basıncı nondipper olup kontrolde dipper döndüğü ve %25,4'ünün (n:17) bazal diyastolik kan basıncı nondipper olup kontrolde dippere döndüğü belirlendi. %17.9'unda (n:12) ise 24 saatlik AKBÖ ile hem SKB hem de DKB nondipper paternden, dipper paterne döndü. Sirkadiyen kan basıncının bu değişiminde dapagliflozin grubunda empagliflozin grubuna göre anlamlı fark saptanmadı. SGLT-2 inhibitörü sonrası AKŞ, HbA1c, AST, GGT düzeylerinde anlamlı azalma saptandı (p<0.001). Ayrıca serum kreatinin, potasyum, ALT, ALP, LDL, spot idrar protein, kreatinin, mikroalbumin düzeylerinde ve mikroalbumin/kreatinin oranında anlamlı azalma saptandı (p<0.05). Serum fosfor, magnezyum, kalsiyum, üre, hemoglobin, albumin düzeylerinde anlamlı artış saptandı (p<0.05). Tedavi sonrası 24 saat SKB, DKB; gece ve gündüz SKB, DKB düzeylerinde anlamlı azalma saptanmadı. Her iki grupta da ortalama kalp hızında anlamlı artış saptandı (p<0.05). Tedavi sonrası hastalarda ortalama 2.9 kg kilo kaybı saptandı. Kilo kaybı her iki grupta da benzer olarak sonuçlandı. Sonuç: Çalışmamızda hipertansiyonu olmayan Tip2 DM'de sirkadiyen ritmin nondipper paternden dipper paterne dönüşümünü sağlayabileceğini saptadık. Sirkadiyen kan basıncının bu değişiminde dapagliflozin grubunda empagliflozin grubuna göre anlamlı fark saptanmadı. 24 saat SKB, DKB ortalamalarında belirgin düşüş sağlanmadığı görülmüştür. Bu duruma hipertansif hastaların çalışmaya alınmaması, bazal kan basıncı düzeyinin düşük olması, hastaların diyetle aldıkları tuz oranı farklılığı, çalışmanın az sayıda hasta grubu ile yapılması ya da izlem süresinin kısa olması etkili olmuş olabilir. Ayrıca kontrol ambulatuvar kan basıncı ölçümlerinin koronavirus pandemisi döneminde yapılması nedeniyle hastalardaki stres, endişe, gece uyku düzensizliği gibi psikosoyal risk faktörleri ile ilişkili olabileceği düşünüldü. Bu konuda daha uzun izlem süreli, daha fazla hasta grubunda ve tedaviyi bıraktıktan sonra da AKBÖ izlemi yapılarak yeni çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: SGLT-2 inhibitörleri, sirkadiyen kan basıncı, Tip 2 Diyabetes Mellitus (Tip2 DM)