Primer açık açılı glokom, psödoeksfoliasyon glokomu ve oküler hipertansiyon tanılı hastalarda optik koherens tomografi anjiyografi parametrelerindeki değişimin progresyonu gösterme yeteneği ve görme alanı ile korelasyonu

VİLDAN GÜRSES BEŞLİ

Primer açık açılı glokom, psödoeksfoliasyon glokomu ve oküler hipertansiyon tanılı hastalarda optik koherens tomografi anjiyografi parametrelerindeki değişimin progresyonu gösterme yeteneği ve görme alanı ile korelasyonu

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: VİLDAN GÜRSES BEŞLİ

Danışman: Hatice Nur TOPUZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Primer açık açılı glokom (PAAG), psödoeksfoliatif glokom (PEG) ve oküler hipertansiyon (OHT) tanılı hastalarda optik koherens tomografi anjiyografi (OKTA) parametrelerinin dört yıllık longitudinal değişimini değerlendirmek; bu değişimlerin görme alanı ve retina sinir lifi tabakası (RSLT) progresyonu ile ilişkisini araştırmak ve üç grup arasındaki farklılıkları karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Ocak 2022 – Haziran 2026 tarihleri arasında Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göz Hastalıkları Kliniği Glokom Birimi'nde takip edilen PAAG (n=20), OHT (n=20) ve PEG (n=20) tanılı toplam 60 göz çalışmaya dahil edildi. Tüm olgulara başlangıç, 2. yıl ve 4. yılda Optovue/AngioVue cihazı ile OKTA ve OKT görüntülemesi; Humphrey Görme Alanı Analizörü ile SITA-Fast 30-2 protokolünde görme alanı testi uygulandı. Maküler yüzeyel ve derin kapiller pleksus damar yoğunluğu, radyal peripapiller kapiller (RPC) parametreleri, foveal avasküler zon (FAZ) alanı, peripapiller RSLT kalınlığı ve görme alanı parametreleri değerlendirildi. Longitudinal değişim lineer karma model ile; progresyon oranları ki-kare testi ile; delta değişkenleri arasındaki ilişkiler Spearman korelasyon analizi ile; progresyon gruplarına göre OKTA/RSLT delta karşılaştırmaları ise Mann-Whitney U testi ile analiz edildi. Bulgular: Başlangıç değerlendirmesinde yüzeyel maküler damar yoğunluğu parametrelerinin tamamı, seçili RPC parametreleri ve peripapiller RSLT kalınlığı gruplar arasında anlamlı farklılık gösterdi; bu farklılıklar ağırlıklı olarak PEG ile OHT grupları arasındaki karşılaştırmalardan kaynaklandı. Başlangıç görme alanı parametrelerinden VFI ve PSD gruplar arasında anlamlı farklılık gösterirken MD açısından anlamlı fark saptanmadı. Longitudinal analizde MD değeri tüm kohort genelinde dört yılda anlamlı kötüleşme gösterdi (p=0,016); görme alanı parametrelerinde zaman × grup etkileşimi anlamlı değildi. OKTA longitudinal analizinde birçok parametrede grup etkisi anlamlı bulundu; yüzeyel foveal ve derin foveal damar yoğunluğunda zaman × grup etkileşimi anlamlıydı. Fonksiyonel progresyon 8 gözde (%13,3), RSLT progresyonu 17 gözde (%28,3), kompozit progresyon 19 gözde (%31,7) ve kesin progresyon 6 gözde (%10,0) saptandı. MD xii progresyon oranı PEG grubunda %30 ile PAAG (%5) ve OHT (%5) gruplarına kıyasla anlamlı derecede yüksekti (p=0,027). RSLT progresyon oranları gruplar arasında benzerdi (p=0,921). MD progresyonu saptanan gözlerin %75'inde eş zamanlı RSLT progresyonu mevcuttu ve iki progresyon türü arasında anlamlı ilişki bulundu (p=0,002). Primer OKTA delta parametreleri MD delta ile anlamlı korelasyon göstermedi. Keşifsel analizde MD delta ile yüzeyel inferior hemisfer damar yoğunluğu delta değeri arasında zayıf-orta düzeyde anlamlı negatif korelasyon saptandı (rho=−0,309; p=0,024). Kesin progresyon grubunda yüzeyel superior hemisfer damar yoğunluğu delta değeri anlamlı farklılık gösterdi (p=0,046). Sonuç: PEG grubunda başlangıçtan itibaren daha belirgin fonksiyonel, yapısal ve mikrovasküler etkilenim saptanmış; fonksiyonel progresyon oranı PAAG ve OHT gruplarına kıyasla anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. RSLT progresyon oranları gruplar arasında benzer seyretmiş; MD ile RSLT progresyonu arasındaki anlamlı ilişki ise glokom takibinde yapısal ve fonksiyonel değerlendirmenin birlikte kullanılmasının önemini desteklemiştir. OKTA parametreleri MD veya RSLT temelli progresyonu tek başına güvenilir biçimde ayırt edememekle birlikte, özellikle yüzeyel maküler hemisferik ölçümler görme alanı ve RSLT bulgularıyla birlikte değerlendirildiğinde glokom progresyonunun izlemine tamamlayıcı katkı sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Damar Yoğunluğu, Glokom, Oküler Hipertansiyon, Optik Koherens Tomografi Anjiyografi, Progresyon, Psödoeksfoliatif Glokom.