Çocukluk çağı aşılarında aşı reddi-tereddüdü nedenleri ve ebeveynstillerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İREM ALTINIŞIK
Danışman: Eda ÖZAYDIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Aşı toplumların hastalıklardan korunmasında maliyet açısından en etkin yöntemdir. Aşı reddi sadece bireysel değil, toplum sağlığını da tehlikeye atan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Bu çalışmanın amacı; ülkemizde giderek artan aşı reddinin sebeplerini araştırmak, aşılarla ilgili ebeveynlerin bilgi ve tutumlarını incelemek ve çözüm önerileri üretebilmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmada Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Hastanesi'nde aşı reddi/tereddüdü tespit edilen hastalar ile tüm aşılarını yaptıran hastaların ebeveynlerine 47 soruluk anket uygulandı. Ebeveynlerin 65'i aşı reddi/tereddüdü, 66'sı kontrol grubunu oluşturdu. Ebeveynlerin sosyodemografik özellikleri, çocukluk çağı bakımlarıyla ilgili tutumları, aşı konusunda bilgi ve inanışları, aşı reddi nedenleri, bilgi kaynakları, hastalıktan korunma yöntemleri değerlendirildi. Ayrıca ebeveynlere 32 soruluk anne-babalık stilleri ve boyutları ölçeği uygulandı. İstatistiksel analizler IBM SPSS Statistics 28 paket programı kullanılarak yapıldı. Bulgular: Gruplar arasında cinsiyet, doğum haftası, doğum kilosu, doğum şekli ve ailedeki çocuk sayısı ile yapılan karşılaştırmalarda anlamlı farklılık saptanmadı. Aşıyı reddeden grupta aylık ortalama gelir ve anne eğitim düzeyi anlamlı düzeyde yüksek saptandı. Aşıyı reddeden grupta çocukluk çağı aşılanmasını gerekli, güvenli ve koruyucu görenlerin oranı aşıyı reddetmeyen gruptan anlamlı olarak daha düşüktü. Aşılarının kısırlık, otizm yapabileceğine inananların oranı anlamlı olarak daha yüksekti. Aşı reddini; aşıları gerekli görmemenin 15,9 kat, içindeki maddelerin çocuğuna zarar verebileceğini düşünmenin 25,7 kat, ilaç firmalarının menfaatine olduğunu düşünmenin ise 5 kat artırdığı gözlendi. Ebeveynlerin aşı reddi/tereddüdü için bilgi kaynağı olarak en fazla sosyal medya kullandıkları görüldü. Aşıyı reddeden grupta yetkin/demokratik ebeveyn puanı aşıyı reddetmeyen gruptan anlamlı olarak daha yüksek iken, yetkeci/otoriter ve izin verici ebeveyn puanı istatiksel anlamlı olarak daha düşük bulundu. Sonuç: Araştırmamızda tüm gruplarda önemli düzeyde aşı ile ilgili bilgi eksiklikleri ve yanlış bilgilendirmeler görüldü. Ebeveynlerin aşılarının etkinliği, olası yan etkileri ve yararlarına ilişkin yeterince bilgilendirilmesi bilinçli bir seçim yapmalarını sağlayabilir. Aşı reddi/tereddüdü ile bilimsel gerçekler ışığında etkin mücadele edilmelidir. Yanı sıra bu çalışma ebeveynlerde aşı reddi/tereddüdünde anne-babalık stillerini araştıran ilk araştırmadır. Anahtar Kelimeler: Aşı reddi, aşı tereddüdü, ebeveyn stilleri, çocukluk aşılar