KOAH'lı hastalarda hiperinflasyonun dispne , egzersiz kapasitesi, yaşam kalitesi,acil başvuru ve hastane yatış sayısı üzerine etkileri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. SUAT SEREN GÖĞÜS HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NUPELDA BALSAK
Danışman: Hülya DOĞAN ŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), dünya genelinde hem ekonomik hem de sosyal yükü giderek artan, morbidite ve mortalitenin önde gelen nedenlerinden biridir. Farmakolojik tedaviye rağmen, hastalarda semptomlar devam edebilmekte, fonksiyonel kayıplar ve yaşam kalitesinde azalmalar görülebilmektedir. KOAH tanısı alan hastaların daha kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesi ve yönetiminin iyileştirilmesi için, yalnızca hava yolu obstrüksiyonunun şiddeti değil, aynı zamanda semptomlar ve yaşam kalitesini etkileyen diğer faktörler de anlaşılmalı ve bu doğrultuda bir tedavi planı oluşturulmalıdır. Bu bağlamda, hiperinflasyon teriminin bilinmesi, tanının doğru bir şekilde konulması, klinik sonuçların anlaşılması ve buna yönelik tedavi planlarının revize edilmesi büyük önem taşımaktadır. Çalışmamız, KOAH tanılı hastalarda hiperinflasyon varlığını ve hiperinflasyonun hastaların dispne algısı, egzersiz kapasitesi, psikolojik semptomları, yaşam kalitesi, yardımcı cihaz kullanımı, arteryel kan gazı, acil servis başvurusu ve hastane yatış sayısı üzerindeki etkilerini aydınlatmayı amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya pulmoner rehabilitasyon programı için ön değerlendirmeye alınmış 149 stabil KOAH hastası dahil edildi. Dahil edilen hastaların ilk değerlendirmesinde yaş, cinsiyet, boy ve kilo değerleri, sigara kullanım durumları ve tüketim miktarı, son bir yıl içerisinde acil servise başvuru ve hastane yatış sayıları, spirometri testlerine göre KOAH evreleri, ek hastalıkları, ev tipi noninvaziv mekanik ventilasyon (NIMV), uzun süreli oksijen tedavisi (USOT) ve nebülizatör gibi yardımcı solunum cihaz kullanımları sorgulandı. Hastalara body pletismografi ve karbonmonoksit difüzyon testi (TLCO) yapıldı.Tüm hastalardan arteryel kan gazı alındı. Tüm hastalara Altı Dakika Yürüme Testi (6DYT), St. George Solunum Hastalıkları anketi (SGRQ), SF36 anketi, MRC dispne skalası ve hastane anksiyete ve depresyon skalası (HADS) uygulandı. Hastalar, TLC değeri %120 ve üstü grup hiperinflasyonu mevcut (çalışma grubu), %120 altı grup ise hiperinflasyonu olmayan grup (kontrol grubu) olarak değerlendirildi. Tüm parametreler iki grup arasında karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışma grubunda 51, kontrol grubunda ise 98 hasta bulunan çalışmada; gruplar yaş, cinsiyet, beden kitle indeksi açısından benzer özellik göstermekteydi (p>0,05). Çalışma grubunda evre 4 olan ve NIMV tedavisi alan hasta sayısı anlamlı olarak daha fazlaydı (p<0,001, p=0,039). Çalışma grubunda PaO2 ve SatO2 değerlerinin anlamlı olarak daha düşük (sırasıyla; p=0,017, p=0,014), PaCO2 değerinin ise anlamlı olarak daha yüksek (p=0,042) olduğu saptandı. Çalışma grubunda altı dakika yürüme mesafesinin anlamlı derecede daha düşük olduğu (p<0,001) ve test sonrası nefes darlığı hissindeki artışın anlamlı olarak daha fazla olduğu (p<0,001) gözlemlendi. Çalışma grubundaki hastaların dispne algısı, anksiyete ve depresyon skorlarının anlamlı olarak daha yüksek olduğu görüldü(sırasıyla; p<0,001, p=0,015, p<0,001). SGRQ sonuçları karşılaştırıldığında çalışma grubunda semptom, aktivite, etki ve total skorların tümünün daha kötü olduğu tespit edilmiştir (sırasıyla; p=0,038, p<0,001, p=0,003, p=0,001). Benzer şekilde SF-36 anketinin tüm parametrelerinin çalışma grubunda anlamlı olarak daha kötü olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Sonuç: Akciğer hiperinflasyonu, KOAH'lı hastalarda dispne algısı, egzersiz kapasitesi, klinik durum, psikolojik semptomlar ve yaşam kalitesi üzerinde olumsuz etkilere sahiptir. Bu nedenle hiperinflasyonun tanınması ve tedavi edilmesi, hastalığın yönetimi ve tedavisi açısından kritik bir öneme sahiptir. Anahtar Kelimeler: Kronik obstrüktif akciğer hastalığı,Hiperinflasyon,Egzersiz kapasitesi, Dispne Algısı, Yaşam kalitesi