Gastrointestinal kanama ile başvuran antitrombotik kullanan hastalarda tekrar kanama ve klinik sonlanım ile ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA DÜGEROĞLU
Danışman: İhsan ATEŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Antitrombotik ilaçlar kimi zaman primer tedavi kim zamanda profilaksi nedeniyle son zamanlarda yaşlı nüfus oranının artmasının da etkisiyle kullanımı artmıştır. Birçok risk faktörü gastrointestinal kanamaya yatkınlık oluştursa da, antitrombotik ilaçların birlikte kullanılması kanama riskini artırır. Akut gastrointestinal kanama ile başvuran hastalarda, antitrombotik tedavilerin yönetimi, komorbiditeleri olan hastalarda devam etmek için, kanamadan sonra bu ajanların nasıl yeniden uygulanacağına dair çok az sayıda literatür mevcuttur. Araştırmamızda hastanemize başvurmuş ve antitrombotik tedavisi almakta olan varis dışı üst gastrointestinal kanama tanısı ile tedavi görmüş hastaları 30-90 günlük süreçte takip ederek antitrombotik tedaviye tekrar başlama zamanının tekrar kanama, mortalite ve tromboemboli sonlanım noktalarına etkisini ve bu sonlanım noktalarını etkileyebilecek diğer unsurları saptamayı amaçladık. Gereç-Yöntem: Çalışmamız, prospektif gözlemsel kohort araştırma çalışması olarak planlandı. Çalışmamıza, Ankara Şehir Hastanesi acil servise, Etik kurul onayı alındıktan sonra 01/08/2022 - 01/08/2023 tarihleri arasında başvuran, 18 yaş ve üzerindeki, antitrombotik tedavi kullanan ve akut varis dışı üst gastrointestinal sistem kanaması tanısı düşünülen hastalar dahil edilmiştir. Çalışmamızda, kanamayı takiben kesilen antitrombotik ilacın tekrar başlama zamanı 0. gün kabul edilerek, hastalar 30-90 gün süresince takip edildi. Bu sürede tekrar kanama, tromboembolik olay saptanan veya ölen hastalar ile geri kalan hastalar demografik, klinik ve laboratuvar bulgularına göre karşılaştırıldı. Çalışmanın sonlanım noktaları, 30-90 günlük takip sürecinde; (I)90 günlük süreçte mortalite, (II) tromboembolik olay ile ölümü beraber içeren birleşik sonlanım noktası, (III)tekrar kanama ile ölümü beraber içeren birleşik sonlanım noktası, (IV) transfüzyon ihtiyacı ve (V) yoğun bakım yatış süresi olarak belirlendi. Tekrar kanama, tromboembolik olay veya ölüm ile ilişkili faktörler araştırıldı. Bulgular: Araştırmamıza 180 hasta dahil edilmiştir. Araştırma popülasyonu toplamda 82 kadın (%45,6) ve 98 erkek (%54,4) hastadan oluşmaktadır. Tüm popülasyonda hastaların 154'ü sağ kalmış olup 26'sının öldüğü görülmüştür. Araştırmamızdaki sağ kalan hastaların yaş ortlaması 73 (aralık:65-80), ölen hastaların yaş ortalaması 83 (aralık: 72-89) saptanmıştır. Araştırmamızda yaş ile ölüm oranı arasında istatiksel olarak ilişkili olduğu saptanmıştır. (p:<0,001) Antitrombotiğe tekrar başlama zamanının sonlanım noktalarına etkisine bakıldığında mortalite, tromboemboli, tekrar kanama, ES transfüzyonu ihtiyacı ile ilişkili olmadığı görüldü. (sırasıyla p:0,267, p:0,125, p:0,955, p:0,199). Fakat antitrombotiğe tekrar başlama zamanının yoğun bakım yatışı ile ilişkili olduğu görüldü.(p:<0,001) Antitrombotik başlama zamanı ile skorlama sistemleri arasındaki ilişkiyi incelediğimizde, antitrombotik başlama zamanı ile AİMS65, GBS ve post endoskopi Rockall skorlama arasında anlamlı ilişki olduğu görüldü. (sırasıyla p:0,002, p:0,009, p:<0,001) Fakat pre endoskopi Rockall skorlama sistemi ile anlamlı bir ilişki saptanmadı.(p:0,054) Antitrombotiğe başlanma zamanının mortalite, mortalite+tromboemboli ve mortalite+rebleeding birleşik sonlanım noktaları arasındaki ilişkiyi görebilmek amacıyla post endoskopi Rockall skoru, toplam Es miktarı ve endoskopik tedavi gereksinimi sonuçları ile çok değişkenli analiz yapıldı. Bu analize göre antitrombotik tedaviye tekrar başlama zamanı mortalite+tromboemboli birleşik sonlanım noktasında etkili olduğu görüldü. (p:0,043). Çok değişkenli analize göre antitrombotik tedaviye tekrar başlama zamanının mortalite ve mortalite+rebleeding birleşik sonlanım noktasında etkisi görülmedi. Sonuç: Çalışmamızda antitrombotik başlama zamanının mortalite+tromboemboli birleşik sonlanım noktası üzerinde etkili olduğu saptanmıştır. Çalışmamıza göre antitrombotik tedaviyi her 1 gün geç başlanmasının mortalite veya tromboemboli riskini %7 kat arttırdığı sonucuna ulaştık. Antitrombotik tedavi başlama süresinin mortalite + tekrar kanama üzerinde ise herhangi bir etkisinin olmadığını saptadık. Çalışmamız sonucunda önerebileceğimiz sonuç mortalite veya tromboemboli riskini azaltmak için antitrombotik tedavinin mümkün mertebe en erken sürede başlanmasıdır. Anahtar kelimeler: Üst gastrointestinal sistem kanaması, antitrombotik, tekrar kanama, tromboemboli