BİRİNCİ BASAMAKTA ALERJİK RİNİT GÖRÜLME SIKLIĞI VE YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRU TEPE
Danışman: Seçil ARICA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET AMAÇ: Bu çalışmada, birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran alerjik rinit tanılı erişkin bireylerde semptom şiddeti ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi ve sosyodemografik özellikler, klinik bulgular ve yaşam tarzı faktörlerinin bu ilişki üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Kesitsel, tanımlayıcı ve gözlemsel tipte planlanan bu çalışma, 01.09.2025–01.11.2025 tarihleri arasında İstanbul Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Şişli Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'nde yürütülmüştür. Çalışmaya daha önce rinit tanısı almış 18 yaş ve üzerindeki 159 birey dahil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, Total Nazal Semptom Skoru (TNSS), ARIA (Allergic Rhinitis and its Impact on Asthma) sınıflaması ve Türkçe geçerlilik güvenilirliği yapılmış Rinitle Yaşam Kalitesi Ölçeği (RYKÖ) uygulanmıştır. Veriler uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. BULGULAR: Katılımcıların yaş ortalaması 38,11±13,00 yıl olup %71,7'si kadındı. Olguların %58,5'i intermittan, %41,5'i persistan rinit grubunda yer alırken, %74,8'i orta-şiddetli alerjik rinit olarak sınıflandırılmıştır. Ortalama TNSS puanı 6,48±2,94, ortalama RYKÖ puanı ise 26,34±14,61 olarak bulunmuştur. Semptomların en sık ilkbahar döneminde görüldüğü saptanmıştır. Katılımcıların %59,7'si burun şikâyetlerine bağlı uyku bozukluğu, %55,3'ü ise günlük aktivitelerinde etkilenme bildirmiştir. TNSS ile RYKÖ arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Yaş ile hem semptom şiddeti hem de yaşam kalitesi etkilenimi arasında negatif korelasyon saptanmıştır. Çok değişkenli regresyon analizinde TNSS toplam puanı ve ARIA şiddet sınıflaması, yaşam kalitesini bağımsız olarak etkileyen değişkenler olarak belirlenmiştir. SONUÇ: Alerjik rinit, birinci basamakta sık karşılaşılan ve yaşam kalitesini belirgin düzeyde etkileyen kronik bir hastalıktır. Semptom şiddetindeki artışın yaşam kalitesinde bozulma ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Özellikle orta-şiddetli hastalık grubunda yaşam kalitesi etkilenimi daha belirgindir. Birinci basamakta alerjik rinitli bireylerin değerlendirilmesinde semptom şiddeti, hastalık şiddeti ve yaşam kalitesi birlikte ele alınmalı; hastaların bütüncül yaklaşımla izlenmesi ve yönetilmesi sağlanmalıdır. ANAHTAR KELİMELER: Alerjik rinit, Yaşam kalitesi, Birinci basamak hekimleri