Aksiyel spondiloartit hastaları ve kronik bel ağrısı ile başvuran postpartum kadınların, atletizm sporcularının ve sağlıklı kişilerin manyetik rezonans görüntüleme bulgularının karşılaştırılması

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SÜMEYRA NUR İZZET AKCAN

Danışman: Selime ERMURAT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Çalışmanın amacı, sakroiliak eklem (SİE) manyetik rezonans görüntüleme (MRG) bulgularında aksiyel spondiloartrit (AkSpA) için özgül lezyonları tanımlamak ve bu lezyonların farklı klinik gruplarda (AkSpA hastaları, postpartum kronik bel ağrısı olanlar, atletizm sporcuları ve sağlıklı olanlar) görülme sıklığı ile anatomik dağılımını karşılaştırmaktır. Yöntem: Çalışmaya Ocak 2022–Ocak 2026 tarihleri arasında kronik bel ağrısıyla başvuran 30 AkSpA hastası, 20 postpartum kadın, 20 atletizm sporcusu ve 35 sağlıklı bireyden oluşan 110 kişi dahil edilmiştir. SİE, standart protokolde çekilen MRG kesitlerinde iki bağımsız okuyucu tarafından değerlendirilmiş; akut (kemik iliği ödemi [KİÖ], entezit, kapsülit) ve kronik (yağ metaplazisi, erozyon, skleroz, backfill, ankiloz) lezyonlar Spondiloartrit Uluslararası Değerlendirme Derneği (ASAS) kriterlerine ve anatomik dağılımına göre sınıflandırılmıştır. Bulgular: KİÖ en sık AkSpA grubunda (%100) izlendi ve posterior ile santral kesitlerde bilateral yoğunlaşma gösterdi. KİÖ, sağlıklı bireylerde %25, postpartum grupta %29,4, atletlerde %11,1 oranında saptandı. Yağlı lezyonlar; AkSpA'da üst sakrum ve santral bölgelerde, postpartumda daha sınırlı olup bilateral, alt iliak yüzde ve santral bölgelerde izlendi. Erozyon ve skleroz AkSpA'da belirgin olup alt iliumda (%53,3) ve alt sakrumda (%36,7) saptandı. Entezit, kapsülit, backfill ve ankiloz sadece AkSpA'da gözlendi. Tüm lezyonlar AkSpA'da daha yaygın ve sıklıkla bilateraldi. Postpartum, atlet ve sağlıklı gruplarda lezyonlar daha sınırlı; çoğunlukla ön veya santral kesitlerle kısıtlı ve unilateral dağılım gösterdi. Gözlemciler arası uyum analizinde KİÖ için κ=0,846 ile çok iyi uyum sağlandı. Sonuç: Çalışma sonuçları, AkSpA hastalarında derin, posterior ve bilateral KİÖ'nün, erozyon ile birlikte değerlendirildiğinde tanısal değeri yüksek bir kombinasyon olduğunu göstermiştir. Postpartum ve atletizm gruplarındaki lezyonların ise mekanik stres veya doğum sonrası geçici değişikliklerle ilişkili nonspesifik bulgular olduğu düşünülmüştür. Bu çalışma, MRG'de saptanan inflamatuvar ve yapısal değişikliklerin klinik bulgularla korelasyon içinde yorumlanmasının aşırı tanı riskini azaltabileceğini ve AkSpA için özgün bir MRG paterninin tanımlanmasına katkı sağlayabileceğini ortaya koymaktadır.