Karotis endarterektomi cerrahisinde karotis klemp süresinin optik sinir kılıf çapı üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURCAN ARAS
Danışman: Nurten BAKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Karotis endarterektomi (KEA) cerrahisi sırasında uygulanan karotis klempinin serebral hemodinami ve intrakraniyal basınç üzerindeki etkileri klinik açıdan önem taşımaktadır. Bu çalışmada, karotis klemp süresinin optik sinir kılıf çapı (OSKÇ) üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi ve OSKÇ değişimlerinin nöromonitörizasyon parametreleri olan bölgesel serebral oksijen satürasyonu (NIRS) ve işlenmiş elektroensefalografi (PSI) ile ilişkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu prospektif gözlemsel çalışmaya, elektif karotis endarterektomi cerrahisi planlanan hastalar dâhil edilmiştir. Hastaların demografik verileri, klinik özellikleri ve preoperatif laboratuvar parametreleri kaydedilmiştir. OSKÇ ölçümleri yüksek çözünürlüklü lineer prob kullanılarak bilateral olarak belirlenen zaman noktalarında ultrasonografi ile gerçekleştirilmiştir. Eş zamanlı olarak NIRS ve PSI değerleri intraoperatif dönemde sürekli olarak izlenmiştir. Karotis klemp süresi ile cerrahi ve kontralateral taraf OSKÇ değişimleri arasındaki ilişkiler ile OSKÇ değişimlerinin NIRS ve PSI parametreleriyle korelasyonu istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Bulgular: Optik sinir kılıf çapı (OSKÇ) ölçümleri preoperatif dönem, anestezi indüksiyonu, karotis klemp anı ve klemp sonrası olmak üzere dört zaman noktasında bilateral olarak değerlendirilmiştir. Genel olarak OSKÇ değerlerinin cerrahi ve kontralateral tarafta zaman içinde benzer düzeylerde seyrettiği ve global olarak belirgin bir artış göstermediği saptanmıştır. Bununla birlikte, cerrahi tarafta indüksiyon–klemp ve klemp–klemp sonrası geçişlerinde küçük ancak istatistiksel olarak anlamlı dalgalanmalar izlenmiştir. Karotis klemp süresi ile OSKÇ değişimleri arasında anlamlı bir ilişki gösterilememiştir. Anestezi indüksiyonu döneminde, anestezi derinliğini yansıtan PSI değişimi ile cerrahi tarafa ait OSKÇ değişimi arasında orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon saptandı. OSKÇ ve cerrahi taraf NIRS arasında 1. Dakika ve klemp konuldugu an arasında istatiksel olarak anlamlı değişim tespit edilmiştir. Klasik hemodinamik parametreler, intraoperatif sıvı dengesi ve cerrahi süre ile OSKÇ değişimleri arasındaki ilişkiler ise litaratür ile xi uyumlu parametrelerde anlamlı ilişki bulunmuş fakat genel olarak zayıf ve çoğunlukla istatistiksel olarak anlamsız bulunmuştur. Sonuç: Optik sinir kılıf çapının (OSKÇ) anestezi indüksiyonu ve cerrahinin erken dönemlerinde ortaya çıkan hızlı serebral fizyolojik değişikliklere duyarlı olduğunu; buna karşın hemodinamik stabilitenin sağlandığı ilerleyen evrelerde bu duyarlılığın azaldığını ortaya koymuştur. Bu bulgu, cerrahinin ilerleyen aşamalarında serebral otoregülasyon ve intrakraniyal kompansatuvar mekanizmaların OSKÇ üzerindeki etkisini sınırlayabileceğini düşündürmektedir. Karotis endarterektomisi sırasında serebral perfüzyonun etkin biçimde korunabilmesi, yalnızca karotis klemp süresine odaklanan yaklaşımlar yerine; OSKÇ ölçümü, bölgesel serebral oksijen satürasyonu ve EEG temelli anestezi derinliği izlemini kapsayan multimodal bir nöromonitörizasyon stratejisi ile mümkün olabilir. Bu bağlamda OSKÇ, karotis cerrahisi sırasında intrakraniyal fizyolojiyi yansıtan noninvaziv ve tamamlayıcı bir izlem yöntemi olarak değerlendirilebilir; ancak klinik karar süreçlerinde diğer nöromonitörizasyon parametreleri ile birlikte ele alınmalıdır. Anahtar Kelimeler: Karotis endarterektomi, optik sinir kılıf çapı, intrakraniyal basınç, nöromonitörizasyon, NIRS, PSI.