Rutin hemodiyaliz alan hastalarda uyku kalitesinin hemodiyaliz yeterliliği ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ERZURUM TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RECEP ÇELİK
Danışman: Doğan Nasır BİNİCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Rutin Hemodiyaliz Alan Hastalarda Uyku KalitesininHemodiyaliz Yeterliliği İle İlişkisi Son dönem (terminal evre - end stage) böbrek yetmezliği (SDBY) renal işlevlerin irreversible olarak kaybolmasının adıdır. SDBY geliştiğindeyse hastaya hemodiyaliz, peritoneal diyaliz ya darenalnakil gibi renal replasman tedavilerinden bir tanesi tatbik edilmektedir. SDBY gelişen hastalarda sık yapılan tedavilerden biri olan Hemodiyalizde; diyalizin etkin olması, diyalize bağlantılı olarakmeydana gelebilecekistenmeyen durumların önüne geçilmesi buna bağlı olarak hastanın kendisini iyi hissetmesi ve daha kaliteli bir ömür idamesi sağlanır. Hemodiyalizin yeterliliğiyse, böbrek yetmezliği ve diyalize eşlik eden morbiditenin ve mortaliteninriskinin düşürülmesi için, hastanın fiziken, ruhen ve biyokimyasal manada tamamiylesıhatlibir vaziyette yaşam kalitesinin azami seviyelere çıkarılmasıdır. Hemodiyaliz yeterliliğine klinik, biyokimyasal ve kinetik parametrelerinin beraber değerlendirilmesiyle karar verilir. Uyku, tüm bireylerin hayatı için elzemdir. Normal yaş ilerlemesindeki değişiklikler, tıbbi, psikiyatrik ve psiko-sosyal problemlerinartışını ve netice de uykunun şekil ve kalitesini değiştiripyetişkin bireylerin hayat kalitesini negatif yönde etkileyebilir. Uyku bozuklukları SDBY evresine ulaşan hastalar tarafından sıklıkla şikayet edilen bir semptomdur. Sürekli diyaliz tedavisi gören hastalar da kronik uyku bozukluklarını yaşamaktadır. Üremili hastaların, derin uyku sürelerinin kısalmış ve toplam uyku sürelerinin azalmış olduğu bilinmektedir. BUN düzeylerindeki artışla uyku bozukluğunun ciddiyetinin arasında aynı yönlükorelasyon vardır. Nefroloji uzmanları ve uyku üzerine ihtisas yapanlar, hastaların uyku bozukluklarına binaen yaşadıklarışikayetlerinin yaygın olduğunu gözlemlemektedirler. Uzun müddetsüren uyku bozukluğu gün içinde uyuklamayla, zihinsel keskinliğin düşmesine , geniş anlamda sağlıkta ve hayati fonksiyonlarda bozulmayasebep olur; böylece SDBY olan hastalardahayat kalitesine de tesir etmektedir. Yaptığımız bu çalışmamızda Rutin hemodiyaliz uygulanan hastalarda, uyku kalitesi ile hemodiyaliz yeterliliği arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlandı. Çalışmamıza rutin hemodiyaliz programında olan (62 kadın, 79 erkek) toplam 141 hasta katıldı. Katılımcıların yaş ortalaması 58,65±13,828 (min 23- max 86) idi. Bütün katılımcılara uyku kalite tesbiti yapılabilmesi maksadıyla Pittsburg Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) tatbik edilip toplam puanı 4 ve daha düşük olan katılımcılar iyi, 5 ve daha yüksek puan almış olan katılımcılar kötü kalitede uykuya sahip kabul edildi(max. Puan 21). PUKİ sınıflandırmasında katılımcıların %70,9'unun (n=100) uyku kalitelerininkötü grupta bulunduğu görülmektedir. Çalışmamızaatılan hastaların PUKİ puanları ile CRP ve HDL değerleri arasında çok zayıf seviyede pozitif yönde, KT/V arasında negatif yöndebağlılaşım tesbit edildi.artan kalsiyum (Ca) düzeyleri ile uyku kalitesinin ters orantılı olduğu görüldü. Diğer laboratuvar ve sosyal faktörlerle uyku kalitesi arasında ilişki tesbit edilemedi. Netice ititbariyle rutin hemodiyaliz programında olan hastalarda cinsiyet ve yaş farketmeksizin uyku kalitesinin bozulduğu görülmüştür. Bu sebeple hastalar takip edilirken uyku kaliteleri de sorgulanmalı, lüzum görüldüğü taktirde uyku kalitesini bozan etmenlerin tesbiti için uyku laboratuvarı destekli araştırmaların yapılması gerekmektedir.