Psoriasis vulgaris ve hidradenitis süpürativa tanılı hastalarda hastalık şiddeti ile stigmatizasyon, depresyon ve anksiyete düzeylerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NUMAN BUĞRA AKSU
Danışman: Sevim BAYSAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Psoriasis vulgaris ve hidradenitis süpürativa, yaşam kalitesi, psikolojik iyilik hali ve sosyal işlevsellik üzerinde belirgin etkiler oluşturabilen kronik inflamatuvar deri hastalıklarıdır. Bu çalışmada psoriasis vulgaris ve hidradenitis süpürativa hastalarında hastalık şiddeti ile yaşam kalitesi, semptom yükü, depresyon, anksiyete ve stigmatizasyon düzeyleri arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi ve iki hastalık grubunun psikososyal etkilenim açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel ve gözlemsel çalışmaya psoriasis vulgaris tanısı olan 57 hasta ile hidradenitis süpürativa tanısı olan 55 hasta olmak üzere toplam 112 hasta dahil edilmiştir. Psoriasis vulgaris hastalarında hastalık şiddeti Psoriasis Alan ve Şiddet İndeksi (PASI) ile, hidradenitis süpürativa hastalarında ise Hurley evrelemesi ve Uluslararası Hidradenitis Süpürativa Şiddet Skorlama Sistemi (IHS4) ile değerlendirilmiştir. Tüm hastalara Dermatoloji Yaşam Kalitesi İndeksi (DYKİ), Skindex-17, Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği ve Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği uygulanmıştır. Ayrıca psoriasis vulgaris hastalarında kaşıntı, hidradenitis süpürativa hastalarında ağrı şiddeti görsel analog skala ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Hidradenitis süpürativa hastalarının yaş ortalaması 32,78±11,27 yıl, psoriasis vulgaris hastalarının yaş ortalaması ise 38,60±11,20 yıl olarak saptanmıştır. Hidradenitis süpürativa grubunda hastaların %65,45'i erkek, %34,55'i kadın; psoriasis vulgaris grubunda ise %61,40'ı erkek, %38,60'ı kadındı. Gruplar cinsiyet dağılımı, medeni durum, eğitim düzeyi, çalışma durumu, sigara kullanımı, alkol tüketimi, ailede benzer hastalık öyküsü ve vücut kitle indeksi açısından benzer özellikler göstermiştir. Psoriasis vulgaris hastalarının yaş ortalaması hidradenitis süpürativa hastalarına göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Hidradenitis süpürativa hastalarında Hurley evresi ve IHS4 skoru arttıkça DYKİ, Skindex semptom, Skindex psikososyal, Beck Depresyon, Beck Anksiyete ve stigmatizasyon puanlarının yükseldiği saptanmıştır. Şiddetli hastalık grubundaki bireylerde yaşam kalitesi kaybı, semptom yükü, psikolojik etkilenim ve stigmatizasyon düzeyleri daha belirgin bulunmuştur. Regresyon analizlerinde Hurley evresinin yaşam kalitesi ve stigmatizasyon üzerinde bağımsız belirleyici olduğu görülmüştür. Ayrıca hidradenitis süpürativa hastalarında ağrı şiddeti hastalık şiddeti ile ilişkili bulunmuştur. Psoriasis vulgaris hastalarında PASI skoru arttıkça DYKİ, Skindex semptom, Skindex psikososyal, Beck Depresyon, stigmatizasyon ve kaşıntı puanlarının arttığı saptanmıştır. Orta-şiddetli psoriasis vulgaris hastalarında yaşam kalitesi kaybı, semptom yükü, depresif belirtiler, stigmatizasyon ve kaşıntı düzeyleri hafif hastalara göre daha yüksek bulunmuştur. Buna karşın psoriasis vulgaris grubunda Beck Anksiyete Ölçeği puanları ile hastalık şiddeti arasında anlamlı ilişki gösterilememiştir. İki hastalık grubu karşılaştırıldığında DYKİ ve Skindex semptom puanları açısından anlamlı farklılık saptanmamıştır. Buna karşın Skindex psikososyal ve Beck Anksiyete puanları hidradenitis süpürativa grubunda anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur. Beck Depresyon ve stigmatizasyon puanları hidradenitis süpürativa grubunda daha yüksek olmakla birlikte, gruplar arasındaki fark istatistiksel anlamlılığa ulaşmamıştır. Bu bulgular, hidradenitis süpürativanın psikososyal etkilenim ve anksiyete açısından psoriasis vulgarise göre daha belirgin bir yük oluşturabileceğini düşündürmektedir. Özellikli anatomik tutulumlar değerlendirildiğinde, hidradenitis süpürativa grubunda genital bölge tutulumu bulunan hastalarda yaşam kalitesi, depresyon, anksiyete ve stigmatizasyon puanları daha yüksek bulunmuştur. Psoriasis vulgaris grubunda genital bölge tutulumu bulunan hastalarda DYKİ puanları anlamlı olarak daha yüksek saptanırken, saçlı deri ve tırnak tutulumu açısından psikososyal ölçeklerde anlamlı farklılık saptanmamıştır. Cinsiyet açısından değerlendirildiğinde, hidradenitis süpürativa hastalarında erkeklerde IHS4 skorları daha yüksek bulunmasına rağmen psikososyal ölçekler açısından cinsiyetler arasında anlamlı fark görülmemiştir. Psoriasis vulgaris hastalarında ise kadınlarda Skindex semptom, Beck Depresyon Ölçeği ve kaşıntı puanları erkeklere göre daha yüksek bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamız, psoriasis vulgaris ve hidradenitis süpürativanın yalnızca deri bulguları ile sınırlı olmayan, yaşam kalitesi, semptom yükü, psikolojik durum ve stigmatizasyon üzerinde belirgin etkiler oluşturan hastalıklar olduğunu göstermektedir. Her iki hastalıkta da hastalık şiddeti arttıkça yaşam kalitesi bozulmakta, semptom yükü ve stigmatizasyon düzeyleri artmaktadır. Hidradenitis süpürativa hastalarında psikososyal etkilenim ve anksiyete düzeylerinin daha belirgin olması, bu hastalığın hasta yaşamı üzerindeki çok boyutlu etkisini ortaya koymaktadır. Bu nedenle psoriasis vulgaris ve hidradenitis süpürativa hastalarının yönetiminde klinik hastalık şiddetinin yanı sıra yaşam kalitesi, psikolojik etkilenim, semptom yükü ve stigmatizasyonun da rutin olarak değerlendirilmesi önemlidir. Anahtar Kelimeler: Psoriasis Vulgaris, Hidradenitis Süpürativa, Yaşam Kalitesi, Depresyon, Anksiyete, Stigmatizasyon.