Kronik migren, epizodik migren ve ilaç aşırı kullanım baş ağrısı tanılı hastalarda hipokampal volüm ölçümlerinin değişimi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MAHMUT NEDİM AYBAKAN
Danışman: Nevin PAZARCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ Hipokampüs her iki temporal bölgenin medial derinliklerinde yer alan ve başlıca hafıza, yön bulma ve duygulanımdan sorumlu yapı olup ağrı işleme ve nosiseptif uyaranların modifikasyonu sırasında aktive edilmektedir. Kronik ağrının hipokampal nörogenez üzerinde stres benzeri zararlı modülatör etkilere sahip olduğu düşünülmektedir ve kronik ağrısı olan yetişkinlerde hipokampüsün daha düşük volüme sahip olduğu gösterilmiştir. Çalışmamızda Epizodik Migren (EM), Kronik Migren (KM) ve İlaç Aşırı Kullanım Baş Ağrısı (İAKB) hastaları ve sağlıklı kontrol grubunun sağ, sol ve total hipokampüs volümlerinin Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) ile karşılaştırılarak, ayrıca ağrılı gün ve atak sayısı ile mevcut hipokampal hacimlerin korelasyonuna bakılarak baş ağrısı ve hipokampüs volümü arasındaki ilişkiyi göstermek amaçlanmıştır. MATERYAL VE METOD Şubat 2022 – Mayıs 2022 tarihleri arasında 18-45 yaş aralığında, nöroloji kliniği tarafından migren tanısı almış ve takipte olan 10 EM, 10 KM,10 İAKB tanılı toplam 30 hasta ile yaş ve cinsiyeti hasta grubu ile benzer olan 30 sağlıklı gönüllü alınmıştır. Depresyon tanısı ve malignitesi olan, MRG çekimini tolere edemeyen veya MRG incelemesi artefaktlar nedeniyle suboptimal olan kişilere ek olarak hasta grupta migren dışında nörolojik hastalığı olan, kontrol grubunda ise nörolojik hastalık tanısı olan kişiler çalışma dışı bırakılmıştır. Çalışmaya katılan tüm olguların rutin kranial MRG protokollerine ek olarak hipokampüs koronal düzlemine göre ayarlanan ve tüm beyni içine alan 3D T1A FSPGR sekansı eklenerek kranial görüntüleme yapılmıştır. Hipokampal volümler manuel olarak ölçülmüştür. BULGULAR Hasta grup 27 kadın ve 3 erkekten, kontrol grubu ise 28 kadın, 2 erkekten oluşmuştur. Yaş ortalamaları sağlıklı grupta 30,27±5,98 ve hasta grubunda 33,47±7,75 olarak hesaplanmış ve gruplar arasında cinsiyet ve yaş bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir. EM grubunun ağrılı gün ortalaması 3,3±2,21; KM grubunun ağrılı gün ortalaması 16,3±1,77; İAKB grubunun ağrılı gün ortalaması 18±2,31 olarak hesaplanmıştır. Çalışmaya dahil edilen tüm hastaların sağ hipokampal volüm ortalaması 2,51±0,33; Sol hipokampal volüm ortalaması 2,43±0,38 ve toplam hipokampal volüm 4,93±0,67 olarak tespit edilmiştir. Bu volümler kontrol grubunda sırasıyla 2,59±0,36; 2,51±0,36 ve 5,1±0,67 olarak ölçülmüştür. Hastaların atak sayıları ile volümler arasında korelasyon saptanmamış, ağrılı gün sayısı ile sağ hipokampal ve toplam hipokampal volüm ölçüm değerleri arasında negatif yönde bir grafik bulunmuş ancak mevcut değerler istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Kontrol grubunun tüm hasta gruplarındaki bireylere göre sağ, sol ve toplam hipokampal volüm ortalamasının daha yüksek olduğu görülmüş ancak sadece toplam hipokampal volümünün gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Alt grup analizinde ise sadece İAKB grubu ile sağlıklı grup arasında toplam hipokampal volümünün istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. SONUÇ Migrende hipokampüs volüm değişikliğinin hastalığın ağrı özellikleri ve ilaç kullanım miktarıyla ilişkili olabileceği düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: epizodik migren, kronik migren, ilaç aşırı kullanım baş ağrısı, manyetik rezonans görüntüleme, hipokampüs