Sanal gerçeklik temelli iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin mesleki eğitim alan adölesanlarda iş kazası ve iş sağlığı okuryazarlığı üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEHRA GÜRSOY

Danışman: Merve KOLCU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırma mesleki eğitim alan adölesanlara yönelik sanal gerçeklik temelli verilen iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin adölesanların iş kazası ile ramak kala olay yaşama durumu ve iş sağlığı okuryazarlığı düzeyine etkisini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirildi. Gereç ve Yöntem: Araştırma; ön test-son test randomize kontrollü deneysel tasarımda, iki farklı mesleki eğitim merkezinde öğrenim gören motorlu araçlar teknolojisi alanına kayıtlı dahil edilme kriterlerini karşılayan 65 adölesan ile yürütüldü. Araştırma verileri "Tanıtıcı Bilgi Formu", "Simülasyon Tasarım Ölçeği" ve İş Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği" ile toplandı. Girişim grubuna sanal gerçeklik temelli iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verilirken kontrol grubuna bir girişimde bulunulmadı, iki ay boyunca izlem gerçekleştirildi. Verilerin analizinde; bağımsız örneklem t testi; Mann Whitney U testi, Friedman ve Wilcoxon işaretli sıra testi kullanıldı. Bulgular: Girişim grubundaki adölesanların yaş ortalaması 15,53±0,75 yıl olup, %17,6'sının en az bir kez iş kazası yaşadığı bulundu. Girişim grubundaki adölesanların girişim sonrası birinci ay izlemde "İş Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği" ortalama toplam puanı 77,65±12,65 iken kontrol grubunun ise 73,26±15,50'ydi (p 0.05). Sonuç: Mesleki eğitim alan adölesanlara yönelik iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin, sanal gerçeklik simülasyonu temelli verilmesi; adölesanların iş sağlığı okuryazarlığı düzeyini arttırmada etkili bir yöntem olduğu belirlendi. Anahtar Kelimeler: Adölesan, İş Kazası, İş Sağlığı Okuryazarlığı, Mesleki Eğitim, Sanal Gerçeklik, Simülasyon.