Majör depresif bozuklukta farmakoterapinin bilişsel işlevler üzerine etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DIŞKAPI YILDIRIM BEYAZIT SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANSU ÇOBAN
Danışman: Süheyla DOĞAN BULUT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Majör depresif bozukluk toplumda sık görülen, ataklarla seyreden ve işlevsellik kaybına neden olan önemli bir ruhsal hastalıktır. Dikkat, bellek, yürütücü işlevler gibi bilişsel alandaki zorluklar depresyonun hem akut hem remisyon dönemlerinde izlenmektedir. Eşlik eden bilişsel kusurlar önemli derecede işlevsellik kaybına neden olmakta ve yeni bir depresif atak geçirme riskini artırmaktadır. Bu araştırmada etki mekanizması farklı gruptan olan duloksetin ve vortioksetin tedavilerinin bilişsel işlevler üzerine etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışma 35 vortioksetin, 34 duloksetin kullanan MDB tanısı olan hasta ve 34 sağlıklı kontrol grubu olmak üzere toplam 103 katılımcının katılımı ile 8 haftalık izlem çalışması olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya ait veriler sosyodemografik veri formu, Hamilton depresyon derecelendirme ölçeği (HAM-D), Hamilton anksiyete derecelendirme ölçeği (HAM-A), klinik global izlenim ölçeği (KGİ), Stroop TBAG (Temel Bilimler Araştırma Grubu) formu, iz sürme testi (TMT) ve işitsel sözel öğrenme testi (AVLT) ile ölçek ve testlerin araştırmacı tarafından uygulanması ile elde edilmiştir. Bulgular: Yapılan istatistiksel analizler sonucunda depresif bireylerin akut dönemde dikkat, işlem hızı, bellek ve yürütücü işlevleri değerlendiren testlerde sağlıklı kontrollere göre daha kötü performans gösterdikleri saptanmıştır. Tedavinin 8.haftasında duloksetin kullanan hastalarda işlem hızı, dikkat, bellek işlevlerinde iyileşme izlenmiştir. Duloksetin kullanan hastalarda yürütücü işlevlerde anlamlı değişiklik izlenmemiştir. Tedavinin 8. haftasında vortioksetin kullanan hastalarda işlem hızı, dikkat, bellek, çalışma belleği ve yürütücü işlev gibi değerlendirilen tüm bilişsel alanlarda anlamlı iyileşme tespit edilmiştir. Sonuç: Depresif bireyler önemli bilişsel güçlükler yaşamaktadır. Hem duloksetin hem vortioksetinin bilişsel işlevler üzerinde olumlu etki gösterdiği saptanmıştır. Her iki ilaç grubunu karşılaştırdığımızda vortioksetin kullanan hasta grubunda dikkat, kısa süreli bellek ve yürütücü işlevlerde düzelmenin duloksetin kullanan hasta grubuna göre daha belirgin olduğu anlaşılmaktadır. Anahtar kelimeler: Depresyon, bilişsel işlevler, duloksetin, vortioksetin